Zero and Seven · Hệ thương hiệu nội dung số

90 ngày đầu của site nội dung mới: kỳ vọng thực tế và việc nên làm từng giai đoạn

Ba tháng đầu của site nội dung mới: điều gì đo được, điều gì chưa, việc nên làm trong từng 30 ngày, nhịp đăng bài và những lỗi làm site mới chững lại.

Xây site nội dung chuyên đềĐăng 8 phút đọcNhóm biên tập 0n7

Trong 90 ngày đầu, một site nội dung mới thường có rất ít người đọc từ tìm kiếm, và điều đó bình thường. Thứ đo được trong giai đoạn này không phải kết quả mà là việc làm: bài đã được lập chỉ mục chưa, có lỗi kỹ thuật nào không, nhóm có đăng theo đúng cụm trong kế hoạch không, và những tín hiệu sớm đầu tiên như truy vấn bắt đầu hiển thị hay câu hỏi đầu tiên gửi về nói gì về người đọc.

Cách chia việc hợp lý là ba giai đoạn. Ba mươi ngày đầu lo cho site được đọc đúng: lập chỉ mục, sửa lỗi, đăng theo cụm. Ba mươi ngày giữa đọc tín hiệu sớm và quyết định viết tiếp mảng nào. Ba mươi ngày cuối rà lần đầu: bài nào sửa, mảng nào điều chỉnh, kế hoạch quý tiếp theo ra sao. Không ai hứa được mốc thời gian để site có lượng người đọc nhất định; người hứa điều đó thường không phải người sẽ chịu trách nhiệm khi nó không xảy ra.

Kỳ vọng thực tế: cái gì đo được, cái gì chưa

Máy tìm kiếm cần thời gian để phát hiện, đọc và đánh giá các trang của một site mới. Trong những tuần đầu, nhiều bài có thể chưa được lập chỉ mục, và những bài đã vào chỉ mục thường chỉ hiển thị ở vị trí thấp cho vài truy vấn dài. Không có con số chính thức nào về khoảng thời gian này, và nó khác nhau giữa các chủ đề, các site. Kinh nghiệm phổ biến là không nên đánh giá site qua lượng người đọc trong ba tháng đầu.

Những gì đo được và có ý nghĩa trong giai đoạn này: tỷ lệ bài đã vào chỉ mục so với số bài đã đăng; các lỗi mà công cụ quản trị tìm kiếm báo; các truy vấn đầu tiên mà site được hiển thị, dù chưa ai bấm; số người đọc từ các nguồn khác như người quen, mạng xã hội, site anh em dẫn sang hợp lý; và phản hồi định tính từ những người đọc đầu tiên.

Truy vấn hiển thị là tín hiệu đáng giá nhất của giai đoạn này, dù con số rất nhỏ. Nó cho biết máy tìm kiếm đang hiểu site nói về gì. Nếu site về pha cà phê tại nhà mà truy vấn đầu tiên toàn về quán cà phê, đó là dấu hiệu tiêu đề hoặc đoạn mở bài đang gửi tín hiệu lệch, và sửa sớm rẻ hơn nhiều so với sửa sau một năm.

Trong hệ nhiều site, người giữ danh mục thường hỏi người phụ trách site mới một câu: site đang thế nào. Câu trả lời hữu ích ở giai đoạn này không phải một con số người đọc, mà là ba dòng: đã đăng bao nhiêu bài trên kế hoạch, bao nhiêu đã vào chỉ mục, và tín hiệu sớm nói gì về người đọc. Thống nhất trước khuôn báo cáo này giúp cả hai bên không bị cuốn vào việc so site mới với những site đã chạy nhiều năm.

Ba giai đoạn ba mươi ngày

Bảng dưới là khung gợi ý. Mốc ngày chỉ để chia việc, không phải hạn chót cứng; điều quan trọng là thứ tự và điểm dừng của mỗi giai đoạn.

Giai đoạnMục tiêuViệc chínhDấu hiệu ổnĐiểm dừng nếu
Ngày 1–30Site được đọc đúngKhai báo sơ đồ trang, sửa lỗi lập chỉ mục, đăng theo cụm, ghi nhật kýBài đăng dần vào chỉ mục, không lỗi kỹ thuật lặp lạiPhần lớn bài không vào chỉ mục sau vài tuần: dừng đăng, kiểm kỹ thuật
Ngày 31–60Đọc tín hiệu sớmXem truy vấn hiển thị, đọc câu hỏi gửi về, so với kế hoạchTruy vấn khớp chủ đề siteTruy vấn lệch hẳn chủ đề: rà tiêu đề và đoạn mở trước khi viết thêm
Ngày 61–90Rà lần đầuĐánh giá từng mảng, sửa bài, lập kế hoạch quý tiếpCó danh sách việc cụ thể cho quý sauNhóm không đủ sức giữ nhịp: thu hẹp kế hoạch, không bỏ dở mọi mảng

Cột điểm dừng là cột hay bị bỏ qua nhất. Khi có vấn đề nền như bài không vào chỉ mục, tiếp tục đăng bài mới chỉ làm đống bài chờ lớn thêm. Dừng, tìm nguyên nhân, rồi mới đi tiếp.

Ba mươi ngày đầu: cho site được đọc đúng

Giai đoạn này chủ yếu là việc kỹ thuật và kỷ luật đăng bài. Thứ tự gợi ý:

  1. Ngày đầu: khai báo site và sơ đồ trang với công cụ quản trị tìm kiếm, kiểm báo lỗi đầu tiên.
  2. Tuần đầu: đăng hết cụm đầu tiên trong bản đồ chủ đề nếu chưa đăng khi ra mắt, để có ít nhất một vùng kiến thức khép kín.
  3. Hằng tuần: xem báo cáo lập chỉ mục, ghi số bài đã vào chỉ mục và các lý do bài bị loại nếu có.
  4. Hằng tuần: đăng cụm tiếp theo theo kế hoạch, mỗi cụm một bài trụ và vài bài nhánh.
  5. Cuối tuần thứ hai: đọc lại nhật ký ra mắt, kiểm lại các mục đã xếp "sửa trong tuần đầu" đã xong chưa.
  6. Cuối tháng: ghi tóm lược tháng vào nhật ký: số bài, số bài vào chỉ mục, lỗi đã sửa, việc tồn.

Nhật ký vận hành nghe như việc giấy tờ, nhưng nó là thứ duy nhất cho phép trả lời câu hỏi "site này đã làm gì trong ba tháng đầu" khi ba tháng sau có ai hỏi. Không có nhật ký, mọi lần rà sẽ dựa vào trí nhớ, và trí nhớ thường nhớ việc mình định làm hơn việc mình đã làm.

Ngày 31–60: đọc tín hiệu sớm mà không phản ứng quá tay

Ở giai đoạn này, công cụ quản trị tìm kiếm bắt đầu có vài dòng truy vấn. Mỗi dòng là một câu người ta gõ mà site được hiển thị. Đọc chúng theo hai câu hỏi: truy vấn có nằm trong ranh giới site không, và có truy vấn nào nằm trong ranh giới mà site chưa có bài trả lời đúng không. Câu hỏi thứ hai cho ra những đề bổ sung có giá trị, vì chúng là câu hỏi thật đã chứng minh có người hỏi.

Nguồn tín hiệu thứ hai là câu hỏi gửi về qua biểu mẫu, bình luận, tin nhắn. Ở site mới, số lượng rất ít, nên mỗi câu đều đáng đọc kỹ. Một câu hỏi người đọc gửi về sau khi đọc một bài thường chỉ ra chỗ bài chưa rõ, hoặc câu hỏi kế tiếp mà lối đọc tiếp chưa dẫn tới.

Điều cần tránh ở giai đoạn này là phản ứng quá tay với số liệu quá nhỏ. Một bài có vài lượt hiển thị nhiều hơn bài khác không có nghĩa là mảng đó tốt hơn. Đổi tiêu đề hàng loạt vì vài dòng truy vấn, hay dồn hết sức vào một mảng vì nó có bài đầu tiên được bấm, thường là quyết định dựa trên nhiễu. Ghi lại quan sát, chờ thêm dữ liệu, chỉ hành động ngay khi tín hiệu rõ ràng là lỗi, như truy vấn lệch hẳn chủ đề.

Ngày 61–90: buổi rà đầu tiên

Cuối tháng thứ ba, nhóm ngồi lại một buổi để rà. Buổi rà nên có sẵn số liệu và nhật ký, và trả lời các câu hỏi sau theo từng mảng:

  • Mảng này đã đăng được bao nhiêu bài so với kế hoạch, và lý do chênh lệch là gì?
  • Bài trong mảng đã vào chỉ mục đủ chưa, có bài nào bị loại vì lý do chất lượng không?
  • Truy vấn hiển thị của mảng có khớp với câu hỏi trong kế hoạch không?
  • Câu hỏi người đọc gửi về rơi vào mảng nào nhiều nhất?
  • Có bài nào cần sửa ngay vì sai, thiếu hoặc lệch góc?
  • Có đề nào trong kế hoạch nên bỏ vì không ai thật sự hỏi?
  • Có câu hỏi mới nào nên thêm vào kế hoạch quý tới?

Đầu ra của buổi rà là kế hoạch quý tiếp theo, gồm danh sách bài mới theo cụm, danh sách bài cần sửa và các điều chỉnh mảng nếu có. Đừng biến buổi rà thành buổi đánh giá site thành công hay thất bại: ở tháng thứ ba, chưa có đủ dữ liệu để kết luận điều đó, và kết luận sớm thường dẫn tới việc bỏ dở một site chưa kịp lớn.

Nhịp đăng: đều đặn hay dồn

Câu hỏi hay gặp nhất của site mới là nên đăng bao nhiêu bài mỗi tuần. Không có bằng chứng chắc chắn rằng nhịp đăng tự nó quyết định kết quả tìm kiếm. Điều chắc hơn là ảnh hưởng của nhịp đăng tới chất lượng và tới sức của đội.

NhịpVí dụ giả địnhĐượcRủi ro
Đều, vừa sứcBa tới năm bài mỗi tuần, theo cụmChất lượng ổn định, có thời gian sửa, có nhật ký rõSite lớn chậm, cần kiên nhẫn
Dồn khi ra mắt rồi đềuVài chục bài lúc mở, sau đó vài bài mỗi tuầnSite có hình hài ngayLô ra mắt nếu viết vội sẽ kéo chất lượng chung xuống
Dồn liên tụcHàng trăm bài trong vài tuầnSố bài tăng nhanhKhó giữ chất lượng; nếu bài mỏng, rất gần với kiểu sản xuất hàng loạt mà chính sách chống spam nhắm tới

Với nhà xuất bản giữ nhiều site, còn một cân nhắc: sức của đội là chung. Một site mới đòi nhịp dồn thường được trả bằng việc các site cũ bị bỏ rà trong cùng thời gian. Nhịp đều, vừa sức, cho phép site mới lớn dần mà không làm cả hệ xuống cấp.

Những lỗi làm site mới chững lại

Đổi khuôn, đổi đường dẫn liên tục. Trong những tuần đầu, nhóm thấy chỗ chưa ưng và sửa khuôn, đổi cấu trúc đường dẫn, đổi tên chuyên mục. Mỗi lần đổi đường dẫn buộc máy tìm kiếm đọc lại và tạo thêm chuyển hướng. Nên gom những thay đổi cấu trúc lại, làm một lần sau buổi rà tháng thứ ba nếu thật sự cần.

Xem số liệu mỗi giờ. Ở site mới, số liệu theo giờ hay theo ngày gần như toàn nhiễu. Xem nhiều chỉ tạo ra lo lắng và quyết định vội. Lịch xem hằng tuần là đủ.

Dừng viết vì chưa thấy kết quả. Bỏ dở ở tháng thứ hai là lãng phí phần lớn công sức đã bỏ vào kế hoạch và bài nền. Nếu đội không đủ sức, thu hẹp kế hoạch về vài mảng quan trọng nhất thay vì dừng tất cả.

Kéo người từ site cũ sang mà không có kế hoạch cho site cũ. Site mới hút hết sức của đội, site cũ không ai rà trong ba tháng. Lập lịch rà tối thiểu cho các site đang chạy trước khi bắt đầu site mới.

Đo site mới bằng thước của site cũ. So site ba tháng tuổi với site ba năm tuổi trong cùng hệ dẫn tới kết luận sai. Nếu cần so, so với chính site cũ ở tháng thứ ba của nó, nếu nhật ký còn lưu.

Mở mảng mới khi mảng cũ còn dở. Một câu hỏi hấp dẫn gửi về, nhóm mở luôn một mảng mới ngoài kế hoạch trong khi ba mảng đầu mới có bài trụ. Kết quả là nhiều vùng dở dang cùng lúc, không vùng nào khép kín. Câu hỏi mới nên vào danh sách chờ của buổi rà tháng thứ ba, trừ khi nó nằm gọn trong một cụm đang viết.

Hỏi đáp

Bao lâu thì site nội dung mới có người đọc từ tìm kiếm?

Không có mốc chung. Thời gian phụ thuộc chủ đề, mức cạnh tranh, chất lượng bài và nhiều yếu tố khác mà nhà xuất bản không kiểm soát. Truy vấn hiển thị đầu tiên có thể xuất hiện khá sớm, nhưng từ đó tới lượng người đọc đáng kể là một quãng dài hơn, và không ai đoán trước được chính xác. Ai hứa mốc cụ thể nên được hỏi lại căn cứ.

Có nên chạy quảng cáo để có người đọc trong giai đoạn đầu không?

Quảng cáo mang lại người đọc ngay, nhưng đó là người đọc của chiến dịch, không nói nhiều về việc site có trả lời đúng câu hỏi người ta tự tìm hay không. Nếu dùng, nên dùng có mục đích rõ như kiểm xem bài có giữ được người đọc không, với ngân sách nhỏ, và tách số liệu riêng.

Có nên nhờ site anh em dẫn liên kết sang để site mới nhanh có người đọc?

Dẫn sang khi bài của site mới thật sự là câu trả lời tốt cho người đọc của site kia thì hợp lý. Đặt liên kết hàng loạt chỉ để đẩy site mới là cách làm có rủi ro với chính sách về mạng lưới liên kết, và không giúp người đọc. Nguyên tắc liên kết giữa các site cùng chủ nên được thống nhất ở cấp nhà xuất bản.

Bài đã đăng mà chưa vào chỉ mục sau vài tuần thì làm gì?

Trước hết kiểm kỹ thuật: bài có bị chặn, có trong sơ đồ trang, canonical có đúng không. Nếu kỹ thuật ổn, xem bài có quá mỏng hay quá giống bài khác trong site không. Có thể yêu cầu lập chỉ mục cho vài bài quan trọng, nhưng yêu cầu hàng loạt không thay được việc sửa nguyên nhân.

Nhật ký vận hành của site mới nên ghi những gì?

Ghi theo ngày những việc làm thay đổi site: đăng cụm bài nào, sửa lỗi gì, đổi cấu hình gì, ai làm. Mỗi cuối tháng thêm một đoạn tóm lược số bài, số bài vào chỉ mục, lỗi tồn. Nhật ký không cần đẹp, cần đều và đủ để người khác đọc hiểu.

Sau 90 ngày, khi nào thì nên cân nhắc dừng một site mới?

Ba tháng thường chưa đủ dữ liệu để quyết định dừng vì lý do người đọc. Lý do dừng hợp lý ở mốc này thường là nội bộ: ranh giới chồng nặng với site khác, hoặc nhóm không có ai giữ site lâu dài. Quyết định dừng hay giữ nên nằm trong buổi rà danh mục của nhà xuất bản, với tiêu chí rõ ràng.

  • site nội dung mới
  • 90 ngày đầu
  • kỳ vọng site mới
  • nhịp đăng bài
  • lập chỉ mục site mới
  • nhật ký vận hành
  • đánh giá site mới
  • kế hoạch quý
  • site chuyên đề
  • giai đoạn đầu website