Zero and Seven · Hệ thương hiệu nội dung số

Tên mô tả chuyên đề hay tên tự tạo cho site nội dung: đánh đổi tìm kiếm và ghi nhớ

Site nội dung nên dùng tên mô tả chuyên đề hay tên tự tạo? Lợi thế tìm kiếm thật đến đâu, ghi nhớ và truyền miệng, chọn theo đường người đọc tới và phép thử năm phút.

Đặt tên & nhận diệnĐăng 8 phút đọcNhóm biên tập 0n7

Tên mô tả nói ngay site viết về gì, nên người lướt qua lần đầu hiểu liền, nhưng khó phân biệt với các site cùng đề tài, khó mở rộng chuyên đề và khó được nhớ như một cái tên riêng. Tên tự tạo thì dễ phân biệt, dễ bảo hộ hơn và không khoá phạm vi, nhưng tốn công giải thích cho đến khi người đọc quen. Với site nội dung, lợi thế tìm kiếm của tên mô tả nhỏ hơn nhiều người nghĩ; lựa chọn nên dựa vào việc người đọc sẽ gặp site bằng đường nào và có quay lại bằng cách gõ tên hay không.

Phần lớn site chuyên đề hợp nhất với một điểm ở giữa: tên có nét riêng nhưng vẫn gợi chuyên đề, đi kèm một dòng mô tả rõ ràng để gánh phần giải thích. Phần dưới đặt các loại tên lên một phổ, xem lợi thế tìm kiếm thật đến đâu, phân tích chuyện ghi nhớ, đưa một tình huống đặt tên cụ thể và một phép thử năm phút cho từng tên ứng viên.

Phổ tên: từ mô tả tới tự tạo

Lý thuyết đặt tên thương hiệu chia tên thành nhiều loại. Với site nội dung, gom lại thành bốn bậc là đủ dùng.

BậcDạngNgười đọc lần đầu hiểuPhân biệt và nhớ
Mô tả trầnGhép đúng tên chuyên đề, như "kiến thức + chuyên đề"Ngay lập tứcRất khó; dễ lẫn với hàng chục site cùng kiểu
Mô tả có nét riêngChuyên đề cộng một chữ tạo cá tính hoặc một góc nhìnGần như ngayKhá; chữ thêm vào làm nên khác biệt
Gợi ýMột từ hoặc hình ảnh gợi chuyên đề mà không gọi thẳng tênCần một dòng mô tả đi kèmTốt; dễ thành tên riêng
Tự tạoTừ mới hoặc từ không liên quan chuyên đềKhông, nếu không có mô tảTốt nhất về phân biệt; tốn công xây ý nghĩa

Hai bậc giữa là vùng mà phần lớn site nội dung nên nhắm tới. Bậc đầu chỉ hợp khi chuyên đề rất hẹp và site chấp nhận làm một nguồn tra cứu không cần được nhớ tên. Bậc cuối hợp khi nhà xuất bản có kế hoạch xây thương hiệu dài hạn với nhiều kênh ngoài tìm kiếm, như bản tin, cộng đồng, sách.

Trong một hệ nhiều site, vị trí trên phổ không bắt buộc giống nhau giữa các site. Site tra cứu thuật ngữ có thể nằm gần đầu mô tả, site có cộng đồng người đọc trung thành có thể nằm gần đầu tự tạo. Điều cần giữ chung là quy ước về độ dài, ngôn ngữ và cách viết, để các tên dù khác bậc vẫn trông như thuộc về một nhà xuất bản biết mình đang làm gì.

Tìm kiếm: lợi thế thật nhỏ đến đâu

Niềm tin phổ biến là tên mô tả, nhất là khi tên miền chứa đúng cụm từ khoá, giúp site lên cao hơn trong kết quả tìm kiếm. Niềm tin này từng có cơ sở ở giai đoạn đầu của máy tìm kiếm. Từ lâu Google đã công bố thay đổi nhằm giảm thứ hạng của các tên miền khớp từ khoá có nội dung kém, và trong thực tế, thứ quyết định một bài có được chọn hay không là nội dung bài, độ sâu chuyên đề của site và tín hiệu người đọc, không phải chữ trong tên.

Lợi thế còn lại của tên mô tả nằm ở chỗ khác: người lướt danh sách kết quả thấy tên site và hiểu ngay site chuyên về đề tài mình đang tìm, nên có thể bấm vào nhiều hơn. Đây là lợi thế thật nhưng nhỏ, và nó cũng đạt được bằng tiêu đề bài rõ ràng và tên site có nét gợi ý.

Mặt kia ít được nhắc: tên riêng tạo ra được những lượt tìm theo tên. Khi người đọc gõ đúng tên site vào ô tìm kiếm, đó là lượt tìm mà không site nào khác tranh được. Một site mô tả trần gần như không bao giờ có loại lượt tìm này, vì người đọc nhớ chuyên đề chứ không nhớ tên, và khi gõ lại chuyên đề, họ gặp lại cả hàng chục site khác.

Có một phép kiểm đơn giản cho site đã chạy được một thời gian: trong công cụ quản trị tìm kiếm, lọc các truy vấn có chứa tên site. Nếu sau một năm gần như không có truy vấn nào như vậy, người đọc đang dùng site như một nguồn vô danh. Điều đó không hẳn là xấu với site tra cứu, nhưng là tín hiệu đáng lo với site muốn có người đọc quay lại.

Ghi nhớ và truyền miệng

Một site nội dung tốt sống nhờ người đọc quay lại và giới thiệu cho người khác. Cả hai việc đó cần một cái tên để nhớ và để nói. Một người đọc kể với đồng nghiệp: "có một trang viết rất kỹ về chăm cây ban công". Nếu tên site là mô tả trần, người đồng nghiệp tìm cụm đó và rất có thể vào nhầm một site khác. Nếu tên site là một cái tên riêng, người đọc nói luôn tên, và người nghe gõ đúng ngay.

Tên tự tạo hoàn toàn có vấn đề ngược lại: dễ nói nhưng khó nhớ nếu nó không gắn với ý nghĩa nào. Người đọc cần vài lần gặp mới nhớ được một từ không mang nghĩa. Một tên gợi ý, tức có hình ảnh liên quan chuyên đề nhưng không gọi thẳng tên, thường nhớ nhanh nhất, vì nó có cả móc nghĩa lẫn nét riêng.

Trong tiếng Việt còn một yếu tố nữa: dấu. Tên có dấu đọc lên rõ nghĩa nhưng khi chuyển sang tên miền không dấu có thể ra nhiều cách hiểu. Chỉ riêng chữ "ban" khi bỏ dấu đã có thể là bàn, bán, bạn, bản hay ban; ghép ba âm tiết như vậy liền nhau, người đọc phải đoán. Kiểm tên ở dạng không dấu, đưa cho người chưa biết tên đọc to, là bước bắt buộc trước khi chốt.

Tình huống: hai đề xuất cho site trồng cây ban công

Một nhóm chuẩn bị mở site về trồng rau và cây cảnh trên ban công chung cư cho người sống ở thành phố lớn. Hai đề xuất được đưa ra. Đề xuất thứ nhất là một tên mô tả trần ghép chữ "cây" và "ban công". Đề xuất thứ hai là một tên gợi ý dùng hình ảnh một khoảnh vườn nhỏ trên cao, không chứa chữ "ban công".

Đề xuất thứ nhất thắng ở phép thử hiểu ngay: ai nghe cũng biết site viết gì. Nhưng kiểm tra cho thấy đã có nhiều site và tài khoản mạng xã hội dùng tổ hợp chữ gần giống, tên miền chính đã có chủ, và tên này khoá site vào ban công trong khi người đọc cũng hỏi về sân thượng, cửa sổ, lô gia. Đề xuất thứ hai cần một dòng mô tả đi kèm, nhưng không trùng ai, mở được sang sân thượng mà không lạc tên, và qua phép thử đọc to, người nghe nhớ lại được sau một ngày.

Nhóm chọn tên thứ hai, kèm dòng mô tả nói rõ site viết cho người trồng cây trong căn hộ thành phố. Phần việc giải thích mà tên không làm được được giao cho dòng mô tả, tiêu đề trang chủ và trang giới thiệu. Đây là cách chia việc hợp lý: tên lo phần được nhớ, mô tả lo phần được hiểu.

Chọn theo đường người đọc tới

Câu hỏi quyết định không phải "tên nào hay hơn" mà "người đọc sẽ gặp và quay lại site bằng đường nào". Bảng dưới gợi ý hướng nghiêng theo kênh chính.

Kênh chính dự kiếnNên nghiêng vềVì sao
Tìm kiếm từng câu hỏi, người đọc ít quay lạiMô tả có nét riêngNgười lướt cần hiểu ngay; tên vẫn cần chút riêng để không lẫn
Bản tin, người đọc quay lại đềuGợi ýNgười đọc cần nhớ tên để mở thư và tìm lại
Truyền miệng, cộng đồngGợi ý hoặc tự tạoTên phải nói được và nhận ra được trong câu chuyện
Nhiều kênh, kế hoạch dài hạn, có thể ra sách, sự kiệnTự tạo hoặc gợi ýTên riêng mang được ý nghĩa mở rộng theo thời gian
Nguồn tra cứu hẹp, không cần thương hiệuMô tảNgười đọc chỉ cần biết site có thông tin họ cần

Phần lớn site nội dung trong một hệ bắt đầu bằng tìm kiếm rồi muốn có thêm người đọc quay lại. Vì thế lựa chọn an toàn thường là bậc mô tả có nét riêng hoặc gợi ý, không chọn hai đầu của phổ.

Phép thử năm phút cho từng tên ứng viên

Sau khi có danh sách ngắn, mỗi tên đi qua năm phép thử nhanh. Tên nào trượt hai phép trở lên thì loại.

  1. Đọc qua điện thoại: đọc tên cho một người nghe và nhờ họ gõ. Gõ sai là trượt.
  2. Gõ không dấu: viết tên ở dạng không dấu, đưa cho người khác đọc lại. Đọc ra nghĩa khác hoặc nghĩa khó chịu là trượt.
  3. Tìm thử: gõ tên vào máy tìm kiếm và mạng xã hội. Kết quả đầy những thứ trùng hoặc gần trùng là trượt.
  4. Nhớ lại sau một ngày: cho vài người xem danh sách tên, hôm sau hỏi họ nhớ tên nào. Không ai nhớ là trượt.
  5. Ghép với dòng mô tả: đặt tên cạnh dòng mô tả site. Nếu tên và mô tả mâu thuẫn hoặc tên khoá hẹp hơn mô tả là trượt.

Phép thử này không thay cho việc kiểm trùng nhãn hiệu và kiểm tên miền một cách kỹ lưỡng, nó chỉ loại nhanh những tên chắc chắn không ổn để công kiểm kỹ dồn vào hai ba tên đáng nhất.

Sai lầm khi chọn giữa hai loại tên

Chọn tên mô tả để "ăn" từ khoá. Đây là lý do phổ biến nhất và cũng là lý do yếu nhất. Phần lợi tìm kiếm nhỏ, còn phần mất về phân biệt và ghi nhớ kéo dài suốt đời site. Nếu lý do duy nhất để chọn một tên là nó chứa cụm từ khoá, đó là tín hiệu nên quay lại bảng phổ tên.

Chọn tên tự tạo mà không có kế hoạch gánh nghĩa. Tên tự tạo chỉ có nghĩa khi nhà xuất bản đổ nghĩa vào nó qua dòng mô tả, nhận diện, giọng viết và thời gian. Đặt một tên lạ rồi để trang chủ không một dòng giải thích là bắt người đọc tự đoán.

Chọn theo sở thích của người đặt. Tên nghe hay với người trong nhóm, mang một kỷ niệm riêng hay một câu đùa nội bộ, thường không nói gì với người đọc. Tiêu chí là người đọc có hiểu, nhớ và nói lại được không.

Ghép quá nhiều chữ để vừa mô tả vừa riêng. Cố đưa cả chuyên đề lẫn cá tính vào một tên dẫn tới tên dài bốn năm âm tiết, khó gõ, khó nói. Tên chỉ cần làm một việc cho tốt; việc còn lại để dòng mô tả lo.

Quên kiểm tên khi bỏ dấu. Một tên tiếng Việt đẹp khi có dấu có thể đọc thành nghĩa khác hoặc buồn cười khi viết không dấu trên tên miền. Lỗi này hay chỉ được phát hiện khi đã in lên mọi thứ.

Hỏi đáp

Tên mô tả có giúp site mới lên nhanh hơn trong tìm kiếm không?

Không đáng kể. Máy tìm kiếm đánh giá nội dung và độ sâu chuyên đề nhiều hơn chữ trong tên. Lợi thế còn lại của tên mô tả là người lướt hiểu ngay site chuyên về gì, có thể ảnh hưởng tới việc họ bấm vào, nhưng tiêu đề bài rõ ràng cũng đạt được điều đó.

Tên tự tạo có làm người đọc nghi ngờ không?

Không, nếu đi kèm dòng mô tả rõ ràng và trang giới thiệu đầy đủ. Người đọc nghi ngờ khi không biết ai đứng sau và site viết về gì, không phải vì tên lạ. Tên lạ cộng với thông tin minh bạch thường tạo ấn tượng một thương hiệu có chủ đích.

Có nên dùng tên người làm tên site nội dung không?

Tên người hợp với site gắn chặt với một chuyên gia hay người viết cụ thể. Rủi ro là site khó chuyển giao, khó mở rộng đội viết, và phụ thuộc vào một người. Với site của một nhà xuất bản nhiều người viết, tên thương hiệu thường bền hơn.

Tên mô tả có đăng ký bảo hộ nhãn hiệu được không?

Dấu hiệu chỉ mô tả hàng hoá, dịch vụ thường bị đánh giá là thiếu khả năng phân biệt nên khó được bảo hộ. Tên gợi ý và tên tự tạo thường thuận lợi hơn. Điều kiện cụ thể cần kiểm theo quy định hiện hành hoặc hỏi người có chuyên môn sở hữu trí tuệ.

Đã lỡ đặt tên mô tả trần thì có nên đổi không?

Không nên đổi chỉ vì tên mô tả. Đổi tên site đang có người đọc tốn kém và có rủi ro. Có thể làm tên hiện tại có nét riêng hơn qua tên hiển thị, nhận diện và giọng viết. Chỉ cân nhắc đổi khi tên gây nhầm nghiêm trọng hoặc khoá phạm vi khiến site không phát triển được.

Có nên hỏi ý kiến người đọc khi chọn tên không?

Hỏi vài người thuộc nhóm người đọc mục tiêu theo phép thử đọc to và nhớ lại là rất hữu ích. Hỏi theo kiểu bỏ phiếu thích tên nào thường cho kết quả nghiêng về tên quen thuộc nhất, không phải tên tốt nhất cho dài hạn.

  • tên mô tả
  • tên tự tạo
  • đặt tên site
  • tên thương hiệu nội dung
  • tên miền mô tả
  • ghi nhớ thương hiệu
  • tìm kiếm theo tên thương hiệu
  • site chuyên đề
  • chọn tên website