Dòng mô tả site cho trang chuyên đề: nói rõ ai đọc, đọc gì trong một câu
Cách viết dòng mô tả một câu cho site chuyên đề: khác khẩu hiệu ở đâu, ba thành phần, ví dụ sửa từ bản mơ hồ, chỗ đặt dòng mô tả và cách tránh ba mươi dòng giống nhau.
Dòng mô tả site là một câu nói rõ site dành cho ai và giúp họ đọc được gì, đặt ngay cạnh tên site để người lần đầu ghé vào hiểu mình đang ở đâu. Công thức dùng được cho phần lớn site chuyên đề: [loại nội dung] về [chuyên đề] cho [người đọc] [để làm gì hoặc trong hoàn cảnh nào]. Ví dụ dạng: "Hướng dẫn thực tế cho người lần đầu chăm cha mẹ già tại nhà".
Dòng mô tả khác khẩu hiệu. Khẩu hiệu muốn được nhớ và gây cảm xúc, có thể chơi chữ, có thể không nói site làm gì. Dòng mô tả muốn được hiểu ngay và đúng. Với site nội dung, người đọc thường đến từ một bài cụ thể, không biết gì về site; dòng mô tả là cơ hội duy nhất để họ hiểu site có đáng quay lại không. Phần dưới so sánh hai loại câu, đi qua ba thành phần, một ví dụ sửa từ bản mơ hồ, chỗ đặt dòng mô tả và cách viết cho cả hệ nhiều site mà không ra ba mươi dòng giống nhau.
Dòng mô tả khác khẩu hiệu ở đâu
Một site có thể có cả hai, nhưng nếu chỉ có một, site nội dung nên có dòng mô tả.
| Khía cạnh | Dòng mô tả | Khẩu hiệu |
|---|---|---|
| Mục đích | Được hiểu ngay | Được nhớ, tạo cảm xúc |
| Nội dung | Ai đọc, đọc gì, để làm gì | Tinh thần, lời hứa cảm tính |
| Người đọc cần biết trước | Không cần biết gì về site | Thường cần đã biết thương hiệu |
| Chơi chữ, ẩn dụ | Tránh | Thường dùng |
| Độ dài | Một câu, thường mười tới hai mươi chữ | Càng ngắn càng tốt |
| Dùng ở | Đầu trang, tiêu đề trang chủ, giới thiệu, mạng xã hội | Quảng cáo, ấn phẩm, sự kiện |
Lỗi phổ biến là viết khẩu hiệu rồi đặt vào chỗ của dòng mô tả. "Kiến thức cho cuộc sống tốt đẹp hơn" là một khẩu hiệu dễ nghe, nhưng người đọc mới không biết site viết về sức khoẻ, tài chính hay nấu ăn. Ở vị trí cạnh tên site, câu đó lãng phí chỗ quý nhất của trang.
Nếu nhóm thích một khẩu hiệu, vẫn giữ được: đặt khẩu hiệu ở trang giới thiệu hoặc ấn phẩm, còn chỗ cạnh tên site dành cho dòng mô tả. Hai câu làm hai việc, không câu nào phải gánh việc của câu kia.
Ba thành phần của một dòng mô tả
Loại nội dung. Hướng dẫn, kiến thức nền, tra cứu, phân tích, công thức, so sánh. Loại nội dung cho người đọc biết họ sẽ nhận được gì: các bước để làm, hay lời giải thích để hiểu. "Hướng dẫn" hứa hẹn việc làm được; "phân tích" hứa hẹn góc nhìn. Chọn đúng loại giúp đặt kỳ vọng đúng.
Chuyên đề. Nói bằng chữ người đọc dùng, không bằng thuật ngữ nội bộ. Chuyên đề nên rộng bằng hồ sơ site, không hẹp hơn để còn chỗ phát triển, không rộng hơn để còn nghĩa.
Người đọc hoặc hoàn cảnh. Đây là thành phần làm dòng mô tả khác biệt nhất và cũng hay bị bỏ nhất. Hai site cùng về tài chính cá nhân, một "cho người mới đi làm", một "cho gia đình có con nhỏ", đã khác nhau rõ chỉ nhờ vế này. Hoàn cảnh cũng có thể thay cho người đọc: "khi lần đầu thuê nhà", "khi chuẩn bị mở quán nhỏ".
Thành phần tuỳ chọn: cách làm. Một vế ngắn nói về cách site làm nội dung, như "kiểm theo văn bản gốc", "viết từ kinh nghiệm người làm nghề". Chỉ thêm khi nó đúng và là điểm khác biệt thật, vì nó làm câu dài thêm.
Ví dụ giả định: từ bản nháp mơ hồ tới bản dùng được
Một site về quyền lợi của người làm việc tự do đi qua năm bản dòng mô tả trong một buổi sửa.
Bản 1: "Đồng hành cùng freelancer Việt." Câu này là khẩu hiệu, không nói site viết gì. Người đọc không biết site dạy kỹ năng, tìm việc hay pháp lý.
Bản 2: "Kiến thức pháp lý cho freelancer." Đã có chuyên đề và người đọc. Nhưng "kiến thức pháp lý" quá rộng và nghe khô, "freelancer" là từ mượn mà một phần người đọc không dùng.
Bản 3: "Hướng dẫn hợp đồng, thuế và bảo hiểm cho người làm việc tự do." Rõ loại nội dung, rõ chuyên đề. Nhưng liệt kê ba mảng khoá site vào ba mảng, khi site có thêm mảng thứ tư thì câu sai.
Bản 4: "Hướng dẫn giữ quyền lợi khi làm việc tự do: hợp đồng, thanh toán, thuế." Có hoàn cảnh, có mảng ví dụ. Câu dài và hai phần tách bằng dấu hai chấm hơi nặng.
Bản 5: "Hướng dẫn thực tế để người làm việc tự do giữ được quyền lợi của mình." Rõ loại nội dung, rõ người đọc, rõ việc site giúp làm, không khoá mảng, đọc trơn. Các mảng cụ thể được đưa xuống tiêu đề trang chủ và trang giới thiệu.
Quá trình này cho thấy một điều: dòng mô tả tốt thường không đến ở bản đầu. Đáng dành một buổi, viết nhiều bản, và để mỗi bản sửa đúng một lỗi của bản trước.
Chỗ đặt dòng mô tả
Một câu, dùng ở nhiều chỗ. Giữ nội dung giống nhau, chỉ điều chỉnh độ dài theo chỗ:
- Cạnh hoặc dưới logo chữ ở đầu trang, nơi người đọc nhìn đầu tiên khi đến từ một bài bất kỳ.
- Tiêu đề và mô tả của trang chủ trong kết quả tìm kiếm, ghép tên site với dòng mô tả hoặc một bản rút gọn của nó.
- Câu đầu tiên của trang giới thiệu, trước mọi đoạn về lịch sử hay con người.
- Phần giới thiệu của các tài khoản mạng xã hội và bản tin, nơi người đọc quyết định có theo dõi không.
- Trang của thương hiệu mẹ, trong danh sách các site của hệ, mỗi site một dòng mô tả.
Chỗ cuối cùng là phép thử tốt nhất cho dòng mô tả của cả hệ. Khi hai mươi dòng mô tả xếp cạnh nhau trên trang mẹ, người đọc phải phân biệt được từng site. Nếu không phân biệt được, vấn đề có thể nằm ở dòng mô tả, hoặc sâu hơn, ở chính sự khác biệt giữa các site.
Ở chỗ chật như tiêu đề trang chủ trong kết quả tìm kiếm, dòng mô tả thường phải rút gọn. Cách rút an toàn là giữ vế người đọc hoặc hoàn cảnh, bỏ bớt tính từ và loại nội dung, vì vế người đọc là thứ phân biệt site với các site cùng đề tài trên cùng một trang kết quả. Rút gọn mà mất vế đó, tiêu đề trang chủ sẽ giống hàng chục trang khác.
Viết cho cả hệ: tránh ba mươi dòng giống nhau
Khi một người viết dòng mô tả cho nhiều site trong một buổi, các câu thường ra cùng một khuôn: "Kiến thức về X cho người Việt", "Kiến thức về Y cho người Việt". Từng câu không sai, nhưng cả danh sách đọc như được sinh ra từ một mẫu, và người đọc trang mẹ không có lý do để tin rằng các site thật sự khác nhau.
Cách tránh là bắt đầu từ vế người đọc và hoàn cảnh, vì đó là vế khác nhau nhiều nhất giữa các site. Mỗi site được hỏi: người đọc của site này đang ở tình huống nào khi họ cần đọc. Câu trả lời cho site nấu ăn là "khi tan làm muộn mà vẫn muốn nấu bữa tối"; cho site pháp lý là "khi ký hợp đồng thuê nhà lần đầu". Từ đó dòng mô tả tự khác nhau.
Vế loại nội dung cũng nên đa dạng có chủ đích. Không phải site nào cũng là "kiến thức". Có site là hướng dẫn từng bước, có site là tra cứu, có site là so sánh lựa chọn. Gọi đúng loại không chỉ làm danh sách bớt đơn điệu, mà còn giúp người đọc tìm đúng site cho nhu cầu của họ.
Một điều nên tránh trong hệ nhiều site: dòng mô tả hứa hẹn những điều mà chuẩn chung của hệ không giữ được, như "luôn cập nhật mới nhất" cho một site không có ai cập nhật đều. Dòng mô tả là lời hứa công khai, và người đọc sẽ đối chiếu.
Site có hai nhóm người đọc
Nhiều site chuyên đề phục vụ hai nhóm cùng lúc, ví dụ site về luật lao động có cả người lao động lẫn chủ doanh nghiệp nhỏ đọc. Dòng mô tả cố nói cho cả hai thường thành câu dài và mờ: "kiến thức pháp lý lao động cho người lao động và người sử dụng lao động".
Cách xử lý tốt hơn là quyết nhóm chính theo hồ sơ site và viết cho nhóm đó, còn nhóm phụ được phục vụ qua chuyên mục riêng có dòng mô tả riêng ở đầu trang chuyên mục. Nếu hai nhóm thật sự ngang nhau, có thể chọn cách nói theo hoàn cảnh chung thay vì theo người: "giải đáp quy định lao động khi ký, thực hiện và chấm dứt hợp đồng". Câu này không gọi tên ai, nhưng cả hai nhóm đều nhận ra mình.
Nếu không tìm được hoàn cảnh chung nào, có lẽ hai nhóm người đọc cần hai cách viết khác nhau đến mức nên cân nhắc tách thành hai site, và đó là câu hỏi cho người giữ danh mục, không phải cho người viết dòng mô tả.
Quy trình viết và thử dòng mô tả
Quy trình gọn cho một site, có thể làm trong một buổi:
- Đọc hồ sơ site: ô người đọc, ô việc site giúp làm, ô chuyên đề.
- Viết ít nhất năm bản theo công thức, mỗi bản đổi một thành phần.
- Gạch những bản có từ sáo, có so sánh nhất như "tốt nhất", "hàng đầu", hoặc có lời hứa không giữ được.
- Đưa ba bản còn lại cho vài người thuộc nhóm người đọc, chỉ cho xem dòng mô tả và tên site, hỏi họ nghĩ site viết gì và cho ai.
- Chọn bản mà người nghe đoán đúng nhiều nhất, không phải bản họ thích nhất.
- Đặt dòng mô tả vào mọi chỗ trong danh sách trên trong cùng một ngày, ghi vào hồ sơ site.
Bước năm đi ngược thói quen. Người được hỏi thường thích câu bay bổng hơn câu rõ ràng. Nhưng việc của dòng mô tả là được hiểu đúng, nên câu được đoán đúng nhiều nhất mới là câu thắng.
Lỗi hay gặp
Dùng so sánh nhất. "Trang kiến thức tài chính hàng đầu" không kiểm chứng được, không nói gì về người đọc, và làm người đọc cảnh giác.
Liệt kê quá nhiều mảng. Dòng mô tả thành mục lục. Mảng cụ thể thuộc về tiêu đề trang chủ và menu.
Dùng thuật ngữ nội bộ. Những từ nhóm biên tập dùng hằng ngày như tên dự án, tên chuyên mục nội bộ, người đọc không biết.
Không cập nhật khi site đổi hướng. Site đã mở rộng sang người đọc mới nhưng dòng mô tả vẫn nói về người đọc cũ, khiến người đọc mới tưởng mình vào nhầm chỗ.
Mỗi chỗ một câu khác nhau. Đầu trang nói một kiểu, trang giới thiệu nói một kiểu, mạng xã hội nói kiểu thứ ba. Người đọc gặp site qua nhiều cửa sẽ không có một hình dung chung. Câu có thể rút gọn theo chỗ, nhưng ý phải là một.
Viết cho máy thay vì cho người. Câu được viết để chứa đủ cụm từ khoá cho trang chủ, đọc lên cứng và lặp chữ. Người đọc lướt qua và không nhớ gì. Dòng mô tả tốt cho người đọc thường đủ tốt cho máy tìm kiếm.
Hỏi đáp
Dòng mô tả có ảnh hưởng tới thứ hạng tìm kiếm không?
Dòng mô tả trên đầu trang không phải yếu tố xếp hạng đáng kể. Nhưng khi được dùng trong tiêu đề và mô tả trang chủ, nó ảnh hưởng tới việc người tìm có hiểu và bấm vào site hay không. Giá trị chính của nó là giúp người đọc hiểu đúng site.
Dòng mô tả nên có tên chuyên đề đúng như từ khoá người ta tìm không?
Nên dùng chữ người đọc dùng, và chữ đó thường trùng với cách họ tìm. Nhưng không nên nhồi nhiều cụm từ khoá vào một câu; một dòng mô tả đọc như danh sách từ khoá làm người đọc mất tin và không giúp gì thêm cho tìm kiếm.
Có nên dùng từ mượn tiếng Anh trong dòng mô tả không?
Dùng khi đó là từ người đọc mục tiêu thật sự dùng hằng ngày và không có từ Việt tương đương tự nhiên. Nếu một phần người đọc không quen từ đó, dùng từ Việt. Kiểm bằng cách hỏi vài người thuộc nhóm người đọc.
Site mới chưa rõ hướng thì viết dòng mô tả thế nào?
Nếu chưa viết được dòng mô tả, có lẽ site chưa nên ra mắt. Dòng mô tả buộc trả lời ai đọc và đọc gì, đó cũng là câu hỏi của hồ sơ site. Viết tạm một bản trung thực, hẹp hơn mong muốn, và mở rộng khi site đã rõ hướng.
Dòng mô tả có nên khác nhau giữa bản tiếng Việt và bản tiếng Anh của site không?
Nội dung nên tương đương, nhưng viết lại cho tự nhiên trong từng ngôn ngữ thay vì dịch từng chữ. Người đọc bản tiếng Anh có thể có hoàn cảnh khác, nên vế người đọc có thể cần điều chỉnh.
Bao lâu thì nên viết lại dòng mô tả?
Khi site thay đổi người đọc chính, thay đổi loại nội dung, hoặc khi người đọc liên tục hiểu sai site qua câu hỏi gửi về. Không cần đổi theo lịch; đổi thường xuyên làm người đọc quen mất điểm neo.
- dòng mô tả site
- tagline
- mô tả website
- câu mô tả chuyên đề
- tiêu đề trang chủ
- định vị site nội dung
- site chuyên đề
- viết mô tả ngắn
- thương hiệu nội dung