Zero and Seven · Hệ thương hiệu nội dung số

Nhận diện tối giản cho nhiều site nhỏ: logo chữ, màu, biểu tượng và khung dùng chung

Bộ nhận diện rẻ mà nhất quán cho hàng chục site nội dung: logo chữ, bảng màu đủ tương phản, biểu tượng nhỏ đọc được, ảnh minh hoạ theo chuẩn và khung dùng chung.

Đặt tên & nhận diệnĐăng 8 phút đọcNhóm biên tập 0n7

Nhận diện tối giản cho nhiều site nhỏ gồm bốn thứ: một logo chữ cho mỗi site, viết tên bằng một hoặc hai phông chữ dùng chung cho cả hệ; một màu chủ đạo riêng cho mỗi site, chọn sao cho đủ tương phản và không trùng site anh em; một biểu tượng nhỏ đọc được ở kích thước tab trình duyệt; và một khung giao diện dùng chung trong đó chỉ vài biến số thay đổi theo site. Thêm một chuẩn chung cho ảnh minh hoạ là đủ để người đọc phân biệt các site và nhận ra mình đang ở đâu.

Cách làm này rẻ vì phần lớn công thiết kế làm một lần cho cả hệ, và nhất quán vì các quyết định khó như cỡ chữ, khoảng cách, cách trình bày bảng được giải quyết ở khung chung. Phần dưới chia rõ phần chung và phần riêng, rồi đi vào logo chữ, bảng màu cho hàng chục site, biểu tượng nhỏ, ảnh minh hoạ, cách đóng gói bộ nhận diện trong một trang và những lỗi hay gặp.

Phần chung và phần riêng

Ranh giới giữa chung và riêng quyết định chi phí và độ nhận diện. Bảng dưới là cách chia phổ biến cho hệ site nội dung kiến thức.

Thành phầnChung cho cả hệRiêng từng site
Phông chữMột phông cho thân bài, một phông cho tiêu đề và logo chữKhông, hoặc chỉ độ đậm của logo chữ
MàuMàu nền, màu chữ thân bài, màu đường kẻ, màu cảnh báoMột màu chủ đạo và một hai sắc độ của nó
LogoCách dựng: tên viết bằng phông chung, khoảng cách quy địnhChữ của tên, màu, đôi khi một dấu nhỏ đi kèm
Biểu tượng nhỏHình khối nền và cỡChữ cái hoặc dấu trên nền, màu
Bố cụcKhung trang bài, trang chuyên mục, đầu và chân trangBố cục trang chủ có thể khác
Ảnh minh hoạChuẩn kỹ thuật, tỷ lệ khung, nguyên tắc nội dung ảnhPhong cách ảnh nghiêng theo chuyên đề

Cột "riêng" cố ý ít. Mỗi biến số thêm vào cột riêng nhân lên số lần phải thiết kế, kiểm tra và bảo trì với số site trong hệ. Hai mươi site, mỗi site một phông chữ riêng, nghĩa là hai mươi bộ phông phải tải, kiểm hiển thị tiếng Việt, kiểm tốc độ. Một phông chung kiểm một lần.

Logo chữ: vì sao hợp với site nội dung

Logo chữ, hay wordmark, là logo chỉ gồm tên viết bằng một kiểu chữ được chọn kỹ. Với site nội dung, đây thường là lựa chọn tốt nhất vì ba lý do. Thứ nhất, site nội dung sống nhờ tên được nhớ; logo chữ đưa tên lên trước mắt người đọc mỗi lần họ mở trang. Thứ hai, logo chữ rẻ và nhanh: không cần vẽ hình, chỉ cần chọn kiểu chữ, độ đậm, khoảng cách. Thứ ba, logo chữ dễ giữ nhất quán giữa hàng chục site khi dùng cùng một phông.

Với tên tiếng Việt, kiểm tra hiển thị dấu là bước bắt buộc. Nhiều phông chữ đẹp khi viết tiếng Anh nhưng dấu tiếng Việt bị đặt sai vị trí, chồng lên nhau, hoặc thiếu hẳn một số ký tự có dấu kép. Viết thử tên có dấu ở cỡ lớn và cỡ nhỏ, trên nền sáng và nền tối, trước khi chốt phông cho cả hệ.

Logo chữ cũng cần có hai phiên bản: bản đầy đủ cho đầu trang máy tính và bản gọn cho đầu trang điện thoại, nơi chiều ngang hẹp. Với tên dài, bản gọn có thể là một phần của tên hoặc chữ viết tắt, miễn quy tắc rút gọn giống nhau cho mọi site. Một quy tắc kiểu "bản gọn dùng âm tiết đầu cộng màu chủ đạo" đủ để người đặt tên site mới tự làm mà không cần thiết kế lại.

Một dấu nhỏ đi kèm logo chữ, như một chấm màu, một gạch dưới, một hình khối đơn giản, có thể thêm cá tính mà không tốn nhiều. Nếu dùng, dấu nên theo cùng một nguyên tắc dựng cho mọi site để cả hệ có cảm giác cùng gia đình.

Bảng màu cho hàng chục site

Mỗi site một màu chủ đạo, phần còn lại dùng chung. Màu nền, màu chữ thân bài, màu đường kẻ, màu thông báo lỗi giữ chung cho cả hệ. Màu chủ đạo của site dùng cho logo chữ, liên kết, nút, điểm nhấn. Cách này làm các site khác nhau rõ ở cái nhìn đầu mà không phải thiết kế lại mọi chi tiết.

Đủ tương phản cho chữ. Tiêu chuẩn khả năng tiếp cận nội dung web WCAG ở mức AA yêu cầu tỷ lệ tương phản tối thiểu 4,5:1 cho chữ cỡ thường và 3:1 cho chữ cỡ lớn. Màu chủ đạo dùng cho liên kết trong thân bài phải đạt mức cho chữ cỡ thường trên nền trang. Nhiều màu tươi đẹp như vàng nhạt, xanh lá mạ không đạt; dùng sắc độ đậm hơn của chúng cho chữ, giữ sắc nhạt cho mảng nền.

Tránh hai site anh em gần màu. Xếp màu chủ đạo của mọi site trên một vòng màu. Hai site có chuyên đề gần nhau hoặc hay xuất hiện cạnh nhau không nên đứng sát nhau trên vòng. Khi số site lớn hơn số màu phân biệt dễ dàng, chấp nhận trùng màu giữa các site cách xa nhau về chuyên đề.

Kiểm cả chế độ tối. Nhiều người đọc dùng chế độ tối trên điện thoại. Màu chủ đạo đủ tương phản trên nền trắng có thể chói hoặc chìm trên nền tối. Mỗi màu chủ đạo cần một phiên bản cho nền tối, kiểm tương phản riêng.

Không mã hoá ý nghĩa chỉ bằng màu. Bảng, hộp lưu ý, nhãn trạng thái không được phân biệt chỉ bằng màu, vì người khó phân biệt màu sẽ không đọc được. Luôn có chữ hoặc biểu tượng đi kèm.

Biểu tượng nhỏ: thứ người đọc thấy nhiều nhất

Biểu tượng nhỏ, hay favicon, hiện trên tab trình duyệt, trong danh sách dấu trang, trên màn hình điện thoại khi người đọc thêm site vào màn hình chính, và trên trang kết quả tìm kiếm cạnh tên site. Nó thường được làm vội vào phút cuối, trong khi đây có lẽ là thành phần nhận diện người đọc thấy nhiều lần nhất.

Ở kích thước rất nhỏ, một logo chữ đầy đủ trở thành vệt mờ. Biểu tượng nhỏ cho site nội dung thường là một chữ cái đầu, hoặc hai chữ cái, đặt trên một hình khối nền màu chủ đạo. Quy tắc dựng giống nhau cho cả hệ, ví dụ cùng hình khối, cùng phông, cùng vị trí chữ, chỉ khác chữ cái và màu.

Với hệ nhiều site, một vấn đề cụ thể hay gặp: nhiều site có tên bắt đầu bằng cùng một chữ cái. Nếu biểu tượng chỉ dùng chữ cái đầu, người đọc mở năm tab của năm site khác nhau thấy ba tab giống nhau trừ màu. Khi đó dùng hai chữ cái, hoặc chữ cái đặc trưng nhất của tên thay vì chữ đầu.

Kiểm biểu tượng ở đúng các cỡ nó sẽ hiện, trên cả nền tab sáng và tối, và kiểm cách nó hiện trên trang kết quả tìm kiếm sau khi máy tìm kiếm cập nhật. Các yêu cầu kỹ thuật về kích thước và định dạng có trong tài liệu hướng dẫn của các công cụ tìm kiếm và nên được đọc ở bản mới nhất.

Ảnh và minh hoạ

Ảnh là chỗ các site nội dung dễ mất nhất quán, vì ảnh thường đến từ nhiều nguồn và nhiều người. Chuẩn chung tối thiểu:

  • Tỷ lệ khung cố định cho ảnh đầu bài, ví dụ một tỷ lệ ngang duy nhất, để trang chuyên mục và trang chủ không lổn nhổn.
  • Nguồn ảnh hợp lệ, ghi vào sổ nguồn ảnh: tự chụp, có giấy phép rõ ràng, hoặc tự tạo theo quy định của công cụ. Không lấy ảnh trên mạng về dùng.
  • Không có chữ đọc được trong ảnh trừ khi chữ là nội dung chính, vì chữ trong ảnh không được người đọc màn hình đọc, không dịch được, và nhanh lỗi thời.
  • Không có logo của bên thứ ba nếu bài không nói về bên đó, để tránh hiểu nhầm về quan hệ tài trợ.
  • Phong cách nghiêng theo site: site ẩm thực có thể dùng ảnh ấm, gần; site pháp lý dùng ảnh trung tính, rộng. Chỉ cần một hai câu mô tả cho mỗi site.
  • Chuẩn kỹ thuật chung về dung lượng, định dạng, kích thước tối đa, để ảnh không làm chậm trang trên điện thoại.

Mục cuối nghe như chuyện kỹ thuật nhưng thuộc nhận diện: một site mà ảnh tải chậm và vỡ khung trên điện thoại để lại ấn tượng cẩu thả mạnh hơn mọi lựa chọn màu sắc.

Đóng gói bộ nhận diện trong một trang

Bộ nhận diện của hệ nên vừa một trang tài liệu chung cộng một dòng cho mỗi site. Cách làm:

  1. Chốt phông chữ, màu dùng chung, khung giao diện cho cả hệ. Kiểm hiển thị tiếng Việt và tương phản một lần.
  2. Viết quy tắc dựng logo chữ, bản gọn, biểu tượng nhỏ bằng lời, kèm một ví dụ minh hoạ.
  3. Lập bảng các site, mỗi dòng: tên, màu chủ đạo kèm mã màu cho nền sáng và nền tối, chữ cái của biểu tượng, một câu về phong cách ảnh.
  4. Đặt các tệp logo chữ, biểu tượng nhỏ của mọi site trong một thư mục có cấu trúc giống nhau, đặt tên tệp theo một mẫu.
  5. Khi mở site mới, người dựng site điền một dòng vào bảng, kiểm màu không trùng site gần chuyên đề, xuất tệp theo quy tắc. Không cần thiết kế lại từ đầu.

Điểm dừng nên có: một người duyệt dòng mới trong bảng trước khi site lên, chủ yếu để kiểm tương phản và trùng màu. Hai lỗi đó là hai lỗi hay lọt nhất khi người dựng site tự chọn màu theo cảm giác.

Lỗi hay gặp

Mỗi site một phông chữ. Tốn tải trang, tốn kiểm tra, và các site trông như không cùng nhà. Cá tính nên đến từ tên, màu và giọng, không cần đến từ phông.

Chọn màu đẹp mà không kiểm tương phản. Liên kết màu nhạt trên nền trắng khó đọc với nhiều người, nhất là trên điện thoại ngoài trời.

Logo hình phức tạp. Logo nhiều chi tiết không đọc được ở cỡ nhỏ, khó dùng trên nền tối, tốn công làm biến thể. Site nội dung ít khi cần.

Đổi nhận diện quá thường xuyên. Mỗi lần đổi màu, đổi logo, người đọc quen phải nhận ra site lại từ đầu. Nhận diện tối giản nên được chọn kỹ một lần và giữ lâu.

Tệp nhận diện nằm rải rác. Logo của site này nằm trong máy người thiết kế cũ, biểu tượng nhỏ của site kia chỉ còn bản trên máy chủ. Khi cần làm lại một ảnh bìa hay in một tài liệu, nhóm phải đi xin lại hoặc dựng lại. Một thư mục chung có cấu trúc giống nhau cho mọi site giải quyết dứt điểm chuyện này.

Sao chép nhận diện của site nổi tiếng. Màu và kiểu logo chữ quá gần một thương hiệu đã quen với người đọc dễ gây nhầm lẫn và có thể dẫn tới tranh chấp. Kiểm nhanh các thương hiệu lớn trong cùng lĩnh vực trước khi chốt màu và logo.

Hỏi đáp

Site nội dung có cần thuê thiết kế logo không?

Với logo chữ theo bộ quy tắc chung, phần lớn hệ site nội dung không cần thuê thiết kế cho từng site. Đáng thuê người có chuyên môn ở bước đầu để chọn phông, dựng quy tắc và khung chung cho cả hệ, vì những quyết định đó dùng lại cho mọi site về sau.

Có nên đăng ký bảo hộ logo chữ không?

Với site có giá trị lớn hoặc kế hoạch dài hạn, có thể cân nhắc đăng ký nhãn hiệu cho tên, ở dạng chữ hoặc dạng kết hợp. Điều kiện bảo hộ phụ thuộc vào khả năng phân biệt của tên. Nên hỏi người có chuyên môn sở hữu trí tuệ về dạng đăng ký phù hợp.

Màu chủ đạo của site có nên theo cảm xúc của chuyên đề không?

Có thể dùng làm gợi ý, như màu ấm cho ẩm thực, nhưng không nên coi là luật. Điều quan trọng hơn là tương phản đủ cho chữ, phân biệt được với site anh em và dùng nhất quán. Người đọc nhớ một site qua màu vì gặp màu đó nhiều lần, không phải vì màu mang ý nghĩa nào.

Khung giao diện dùng chung có làm các site trông giống nhau không?

Giống nhau về cấu trúc, khác nhau về tên, màu, ảnh và giọng. Người đọc của từng site thường chỉ đọc một site nên ít khi để ý. Điều họ để ý là trang bài dễ đọc, nhanh, ổn định, và khung chung giúp đạt điều đó cho mọi site với ít công nhất.

Có cần bộ nhận diện riêng cho trang mạng xã hội của mỗi site không?

Dùng lại logo chữ bản gọn hoặc biểu tượng nhỏ làm ảnh đại diện, màu chủ đạo làm ảnh bìa đơn giản là đủ. Quy tắc chung giúp mọi tài khoản trông cùng gia đình mà không phải thiết kế riêng.

Nên xem lại bộ nhận diện bao lâu một lần?

Không cần theo lịch cố định. Xem lại khi có vấn đề thật như phản ánh về khó đọc, khi thêm nhiều site khiến màu bắt đầu trùng, hoặc khi khung giao diện chung được làm lại. Thay đổi nên áp cho cả hệ một lượt thay vì từng site lẻ.

  • nhận diện thương hiệu
  • nhận diện tối giản
  • logo chữ
  • wordmark
  • bảng màu website
  • favicon
  • nhận diện nhiều site
  • thiết kế site nội dung
  • độ tương phản màu
  • khung giao diện dùng chung