Phân bổ công sức cho nhiều thương hiệu: ma trận tiềm năng và độ chín của từng site
Chia giờ làm cho hàng chục site nội dung theo hai trục tiềm năng và độ chín, kèm ma trận bốn ô, phép tính ví dụ giả định và những cách chia làm hỏng danh mục.
Phân bổ công sức cho nhiều thương hiệu nội dung hiệu quả nhất khi chia theo hai trục cùng lúc: tiềm năng của từng site, tức còn bao nhiêu người đọc chưa được phục vụ và bao nhiêu đề đáng viết; và độ chín, tức site đang ở giai đoạn nào trong vòng đời, mới dựng, đang lớn, ổn định hay đang đi xuống. Đặt mỗi site vào một ô của ma trận hai trục, rồi chia giờ làm theo ô chứ không chia đều theo số site.
Đơn vị để chia là giờ người, không phải số bài. Số bài che mất phần lớn công việc thật của một site đã có kho bài: cập nhật, biên tập lại, trả lời người đọc, sửa kỹ thuật. Phần dưới giải thích vì sao chia đều là cách tệ nhất, cách chấm từng trục, ma trận bốn ô với mức đầu tư gợi ý, một phép tính ví dụ giả định cho nhóm ba người giữ hai mươi site, và những sai lầm hay gặp.
Vì sao chia đều là cách chia tệ nhất
Ví dụ giả định: một nhóm ba người giữ hai mươi site. Cách chia dễ nghĩ nhất là mỗi site một bài mỗi tuần. Nghe công bằng, nhưng sau sáu tháng tình hình như sau: các site mới dựng chỉ có thêm hai mươi mấy bài, quá mỏng để người đọc tin và máy tìm kiếm hiểu chuyên đề; các site đã ổn định có thêm hai mươi mấy bài mà phần lớn là đề phụ, trong khi hàng trăm bài cũ cần cập nhật không ai đụng tới; còn các site đang đi xuống tiếp tục nhận công sức mà không ai hỏi có nên không.
Chia đều sai vì mỗi site cần một loại công sức khác nhau với cường độ khác nhau. Site mới cần dồn sức trong một khoảng ngắn để có kho bài nền. Site đang lớn cần đề mới đều đặn. Site ổn định cần chủ yếu là cập nhật và giữ chất lượng. Site đi xuống cần một quyết định trước khi cần thêm bài.
Chia đều còn có một cái giá ẩn: nó khiến người giữ danh mục không bao giờ phải nói "không" với site nào, và vì vậy không bao giờ phải ra quyết định. Ma trận dưới đây buộc phải đặt mỗi site vào một ô, và ô quyết định mức đầu tư.
Trục tiềm năng: chấm thế nào
Độ sâu đề còn lại. Mở sổ đề của site, đếm số đề cụ thể chưa viết mà nhóm tin là có người cần. Site còn hàng trăm đề tốt có tiềm năng cao. Site phải gượng mới nghĩ ra đề mới là site gần chạm trần chuyên đề.
Người đọc chưa được phục vụ. Nhìn câu hỏi gửi về, tìm kiếm trong site không có kết quả, những truy vấn đưa người đọc tới mà bài hiện có chỉ trả lời một phần. Nhiều tín hiệu loại này nghĩa là người đọc đang đến và đang thiếu.
Lợi thế của nhóm. Nhóm có hiểu biết thật về chuyên đề không: có người làm nghề, có quan hệ với chuyên gia, có kinh nghiệm trực tiếp. Tiềm năng của một chuyên đề không có giá trị nếu nhóm không viết được tốt hơn những gì đã có.
Độ bền của chuyên đề. Chuyên đề có còn người cần trong vài năm tới không. Một site về thủ tục hành chính sắp thay đổi toàn bộ, hay về một sản phẩm sắp ngừng, có tiềm năng thấp dù hiện tại đang nhiều người đọc.
Trục độ chín: bốn giai đoạn của một site
Độ chín không đo bằng tuổi site mà bằng trạng thái kho bài và người đọc. Một site ba tuổi mà bị bỏ đói có thể vẫn ở giai đoạn mới dựng.
| Giai đoạn | Dấu hiệu | Loại công sức cần nhất |
|---|---|---|
| Mới dựng | Kho bài chưa phủ các câu hỏi nền của chuyên đề, người đọc chủ yếu đến một lần | Viết bài nền theo kế hoạch, dồn sức trong một khoảng ngắn |
| Đang lớn | Đã có bài nền, người đọc quay lại tăng dần, còn nhiều đề | Đề mới đều đặn, bắt đầu cập nhật bài đầu tiên |
| Ổn định | Kho bài phủ phần lớn chuyên đề, người đọc đều, ít đề mới quan trọng | Cập nhật, biên tập lại, trả lời người đọc, viết đề mới chọn lọc |
| Đi xuống | Người đọc giảm nhiều kỳ, bài cần cập nhật tích lại, chuyên đề mất dần giá trị | Quyết định: làm mới, gộp hoặc dừng, trước khi bỏ thêm công |
Lỗi phổ biến là coi giai đoạn ổn định như giai đoạn không cần công. Một site ổn định không được cập nhật sẽ trượt sang đi xuống trong vài năm, vì thông tin dần cũ đi và người đọc nhận ra điều đó trước số liệu.
Ma trận bốn ô và mức đầu tư
Gộp hai trục thành bốn ô. Độ chín ở đây gọi gọn là "còn non" cho hai giai đoạn đầu, "đã chín" cho hai giai đoạn sau.
| Ô | Mô tả | Mức đầu tư gợi ý | Câu hỏi kiểm tra |
|---|---|---|---|
| Tiềm năng cao, còn non | Site mới hoặc đang lớn trong chuyên đề sâu, nhóm có lợi thế | Cao nhất, dồn sức có thời hạn | Sau kỳ này site có đủ bài nền chưa? |
| Tiềm năng cao, đã chín | Site ổn định nhưng vẫn còn nhiều người đọc chưa được phục vụ | Vừa, ưu tiên cập nhật và đề có người hỏi | Bài cũ có đang được giữ đúng không? |
| Tiềm năng thấp, còn non | Site mới mà chuyên đề hẹp hoặc nhóm thiếu lợi thế | Thấp, đặt mốc đánh giá sớm | Có nên chuyển thành chuyên mục của site khác? |
| Tiềm năng thấp, đã chín | Site lâu năm, hết đề, chuyên đề mất dần giá trị | Chỉ giữ đúng, không viết mới | Đã tới lúc gộp hoặc dừng chưa? |
Ô "tiềm năng cao, còn non" nhận nhiều công nhất nhưng phải có thời hạn. Dồn sức vô thời hạn cho một site mới là cách dễ nhất để rút cạn cả danh mục. Đặt mốc cụ thể, ví dụ sau một quý dồn sức, site phải có đủ số bài nền theo kế hoạch, rồi chuyển về mức vừa.
Phép tính ví dụ giả định: chia một trăm hai mươi giờ một tháng
Ví dụ giả định: nhóm có tổng khoảng một trăm hai mươi giờ làm nội dung mỗi tháng cho hai mươi site, sau khi đã trừ giờ cho kỹ thuật và quản lý. Ma trận cho ra: hai site ở ô tiềm năng cao còn non, sáu site ở ô tiềm năng cao đã chín, ba site ở ô tiềm năng thấp còn non, chín site ở ô tiềm năng thấp đã chín.
Một cách chia hợp lý: hai site ô đầu nhận khoảng bốn mươi giờ, mỗi site hai mươi giờ, đủ để viết và biên tập vài bài nền mỗi tuần. Sáu site ô thứ hai nhận khoảng năm mươi giờ, trung bình hơn tám giờ mỗi site, chủ yếu cho cập nhật bài cũ có nhiều người đọc và vài đề mới có người hỏi. Ba site ô thứ ba nhận khoảng mười hai giờ, mỗi site bốn giờ, kèm mốc đánh giá sau một quý. Chín site ô cuối nhận khoảng mười tám giờ, tức hai giờ mỗi site, chỉ để sửa sai và trả lời người đọc.
So với chia đều sáu giờ mỗi site, hai site đang cần nhất nhận gấp hơn ba lần, còn chín site ở ô cuối chỉ nhận một phần ba. Con số này nhìn có vẻ khắc nghiệt với chín site kia. Nhưng chín site đó không cần bài mới, chúng cần được giữ đúng, và hai giờ mỗi tháng là đủ cho việc đó nếu không có sự cố. Điều quan trọng là phải nói rõ với người giữ từng site lý do họ nhận mức đó.
Phép tính cũng làm lộ ra một câu hỏi: nếu chín site ở ô cuối chỉ cần giữ đúng, có nên gộp một vài site trong số đó để giảm luôn phần công giữ cố định không. Đó là câu hỏi cho buổi rà soát danh mục, không phải cho bảng phân bổ.
Công sức không chỉ là viết bài mới
Khi lập bảng phân bổ, mỗi site cần được tính đủ các loại việc, nếu không bảng sẽ luôn thiếu giờ ở đúng những chỗ quan trọng:
- Viết bài mới, gồm cả nghiên cứu, phỏng vấn, kiểm chứng.
- Cập nhật bài cũ: kiểm số liệu, quy định, ví dụ, ảnh; viết lại phần đã lỗi thời.
- Biên tập: đọc bài của người viết, góp ý, duyệt.
- Trả lời người đọc: thư, bình luận, phản ánh, yêu cầu sửa bài.
- Việc kỹ thuật riêng của site: lỗi hiển thị, liên kết gãy, ảnh mất.
- Việc chung của hệ phân bổ xuống từng site: áp chuẩn mới, nâng cấp khuôn giao diện.
Một mẹo đơn giản: ghi giờ thực tế theo loại việc trong một tháng trước khi lập bảng phân bổ. Phần lớn nhóm ngạc nhiên khi thấy viết mới chỉ chiếm một phần trong tổng giờ, còn cập nhật và trả lời người đọc chiếm nhiều hơn họ tưởng. Bảng phân bổ dựa trên thực tế đó sẽ đứng vững hơn bảng dựa trên mong muốn.
Sai lầm hay gặp khi phân bổ
Phân bổ theo người giữ thay vì theo site. Người giữ năng nổ xin được nhiều giờ cho site của mình, người giữ trầm lặng nhận phần còn lại. Ma trận tồn tại để tách quyết định khỏi khả năng thuyết phục.
Không có thời hạn cho mức cao. Site được dồn sức giữ mãi mức cao vì không ai đặt mốc. Các site khác dần bị bỏ đói.
Đổi ma trận hằng tuần. Phân bổ cần ổn định ít nhất một quý để thấy kết quả. Đổi liên tục theo số liệu tuần khiến không site nào được dồn sức đủ lâu.
Bỏ quên công giữ cố định. Mỗi site, kể cả site không viết mới, vẫn tốn một lượng công giữ tối thiểu. Bảng phân bổ không tính phần này sẽ đánh giá thấp chi phí thật của việc có nhiều site.
Chia giờ mà không chia người. Một trăm hai mươi giờ không phải một khối đồng nhất. Giờ của người am hiểu pháp lý không thay được cho giờ của người viết ẩm thực. Bảng phân bổ cần ghi cả ai làm, không chỉ bao nhiêu giờ, nếu không site cần chuyên môn sẽ nhận đủ giờ trên giấy mà không ai làm được việc.
Khi nào được phá ma trận
Ma trận là công cụ cho những tuần bình thường. Có ba tình huống nên phá nó ngay mà không chờ quý sau. Thứ nhất, một site có bài sai thông tin có thể gây hại, như hướng dẫn thủ tục đã đổi hoặc lời khuyên sức khoẻ lỗi thời: sửa trước, bất kể site đó nằm ở ô nào. Thứ hai, có thay đổi lớn trong chuyên đề, như một quy định mới thay thế quy định cũ, khiến hàng loạt bài của một site cần cập nhật cùng lúc. Thứ ba, sự cố kỹ thuật hoặc khiếu nại về quyền.
Điều kiện để phá ma trận mà không làm hỏng nó: ghi lại lý do, số giờ đã lấy, lấy từ ô nào, và trả lại sau khi xong. Nếu "tình huống khẩn" xảy ra hằng tháng ở cùng một site, đó không còn là khẩn cấp mà là dấu hiệu site đó được đặt sai ô, hoặc chuyên đề của nó cần một mức công giữ cao hơn mức nhóm đã tính.
Hỏi đáp
Có nên dùng số lượt xem để chấm tiềm năng không?
Lượt xem hiện tại nói về quá khứ hơn là tiềm năng. Một site đang nhiều lượt xem có thể đã gần hết đề, một site ít lượt xem có thể đang có nhiều người đọc chưa được phục vụ. Nên dùng lượt xem như một tín hiệu phụ, cùng với độ sâu đề còn lại và câu hỏi người đọc gửi về.
Bao lâu nên xem lại ma trận phân bổ?
Mỗi quý là nhịp phổ biến. Ngắn hơn thì không kịp thấy kết quả, dài hơn thì có thể bỏ lỡ một site chuyển giai đoạn. Ngoài ra nên xem lại ngay khi có thay đổi lớn như một người trong nhóm nghỉ hoặc một site gặp sự cố.
Nhóm chỉ có một người thì có cần ma trận không?
Càng cần, vì một người dễ bị cuốn vào site mình thích nhất. Ma trận có thể đơn giản là một tờ giấy chia bốn ô, mỗi site một tên, và một quy tắc mỗi tuần dành bao nhiêu giờ cho mỗi ô.
Site ở ô tiềm năng thấp đã chín có nên ngừng viết hẳn không?
Không nhất thiết ngừng hẳn, nhưng bài mới chỉ nên có khi có lý do cụ thể, như một câu hỏi lặp lại từ người đọc hoặc một thay đổi trong chuyên đề cần bài mới. Ưu tiên của site ở ô này là giữ kho bài đúng.
Có nên thuê thêm người viết để đỡ phải chọn không?
Thêm người làm tăng tổng giờ nhưng không xoá được câu hỏi chia thế nào. Người mới cũng tốn giờ biên tập và hướng dẫn của người cũ. Nên làm ma trận trước, biết ô nào thiếu giờ nhất, rồi mới tuyển người đúng cho chỗ đó.
Làm sao giải thích với người giữ site bị giảm giờ?
Đưa ra ma trận và lý do site đó nằm ở ô đó, nói rõ việc họ cần giữ ở mức giờ mới, và mốc đánh giá lại. Người giữ site thường chấp nhận khi thấy quyết định có tiêu chí chung, khó chấp nhận khi nó trông như cảm tính.
- phân bổ nguồn lực
- phân bổ công sức
- ma trận danh mục
- quản lý nhiều website
- ưu tiên site
- độ chín của site
- tiềm năng site nội dung
- danh mục thương hiệu
- kế hoạch nội dung
- nhóm biên tập nhỏ