Zero and Seven · Hệ thương hiệu nội dung số

Sao lưu cho hệ nhiều site: thứ gì phải sao, giữ bao lâu, thử khôi phục thế nào

Sổ sao lưu cho hệ nhiều site nội dung: danh mục thứ phải sao ngoài mã và dữ liệu, lịch giữ bản, kiểm bản lưu có thật, diễn tập khôi phục và lỗi hay gặp.

Vận hành nhiều siteĐăng 8 phút đọcNhóm biên tập 0n7

Hệ nhiều site cần sao lưu mọi thứ không dựng lại được từ kho mã: cơ sở dữ liệu, thư mục ảnh và tệp tải lên, tệp cấu hình riêng của từng máy, cấu hình máy chủ web, lịch chạy tự động, bản xuất vùng tên miền. Giữ bản theo tầng (hằng ngày, hằng tuần, hằng tháng), ít nhất một bản nằm ngoài máy chủ và ngoài nhà cung cấp chính, và thử khôi phục định kỳ vì bản lưu chưa từng khôi phục thì chưa chứng minh được gì.

Khác biệt với một website đơn lẻ nằm ở quy mô và ở chỗ lỗi im lặng: với ba mươi site, kịch bản sao lưu có thể hỏng ở site thứ mười bảy từ ba tuần trước mà không ai biết, vì các site khác vẫn có bản. Bài này đi theo câu hỏi của người giữ cả hệ: sao gì, giữ bao lâu, kiểm bằng cách nào và diễn tập ra sao.

Danh mục thứ phải sao, xếp theo khả năng dựng lại

Cách nghĩ hữu ích nhất là hỏi: nếu máy chủ biến mất sáng mai, thứ gì dựng lại được từ nơi khác, thứ gì mất hẳn. Bảng dưới xếp theo câu hỏi đó.

Thành phầnDựng lại được từ đâu?Cần sao lưu?Ghi chú
Mã nguồnKho mãKhông cần riêng, nếu kho mã thật sự đầy đủKiểm lệch để chắc máy chủ không có tệp mà kho mã thiếu
Cơ sở dữ liệuKhôngBắt buộc, hằng ngàyMỗi site một bản xuất riêng, đặt tên có mã site và ngày
Ảnh, tệp tải lênKhôngBắt buộcThường lớn nhất; sao lưu tăng dần để đỡ tốn chỗ
Tệp cấu hình chứa mật khẩuKhông, vì không nằm trong kho mãCó, mã hoáHay bị quên nhất vì cố ý để ngoài kho mã
Cấu hình máy chủ web, vhostMột phầnCóMất là phải ngồi nhớ lại từng tên miền trỏ vào đâu
Lịch chạy tự độngKhôngCóXuất ra tệp văn bản trước mỗi lần sửa
Bản ghi tên miềnTừ nhà cung cấp, nếu còn truy cập đượcNên cóXuất định kỳ, nhất là khi hệ có hàng trăm vùng

Hai dòng cuối là nơi nhiều nhóm vỡ trận khi phải dựng lại: dữ liệu còn nguyên nhưng không ai nhớ site nào chạy tác vụ gì lúc mấy giờ, hay tên miền phụ nào trỏ về đâu. Những thứ này nhỏ, sao lưu gần như không tốn gì, nhưng mất thì tốn nhiều ngày.

Cột thứ hai cũng cần được kiểm chứ không được tin. "Mã nguồn dựng lại từ kho mã" chỉ đúng khi kho mã thật sự chứa mọi thứ đang chạy. Nếu có người sửa nóng trên máy chủ mà chưa kéo về, phần đó chỉ tồn tại trên máy chủ, và nó mất cùng máy chủ. Vì vậy sổ sao lưu nên có một cột ghi lần kiểm lệch gần nhất của từng site.

Mất tối đa bao nhiêu, dựng lại trong bao lâu

Trước khi chọn lịch sao lưu, cần trả lời hai câu hỏi mà người vận hành thường gọi bằng tên viết tắt tiếng Anh. Câu thứ nhất: nếu hỏng, chấp nhận mất tối đa bao nhiêu giờ dữ liệu? Câu thứ hai: chấp nhận site ngừng tối đa bao lâu? Câu trả lời khác nhau theo từng site, và chính sự khác nhau đó quyết định lịch sao lưu chứ không phải thói quen.

Với site kiến thức đăng vài bài mỗi tuần, mất một ngày dữ liệu thường chấp nhận được, vì bài mới nhất vẫn còn bản nháp trong máy người viết. Sao lưu hằng đêm là đủ. Với site có biểu mẫu, bình luận hoặc người đọc đăng ký bản tin mỗi giờ, mất một ngày là mất dữ liệu của người khác, không viết lại được. Những site này cần sao lưu dày hơn, hoặc ít nhất bảng chứa dữ liệu người đọc phải được xuất nhiều lần trong ngày.

Về thời gian dựng lại, phép tính ví dụ giả định: một site cần ba mươi phút để khôi phục khi làm theo sổ tay. Ba mươi site là mười lăm giờ nếu làm tuần tự bằng tay. Nếu mục tiêu là cả hệ chạy lại trong một buổi, quy trình khôi phục phải được viết thành kịch bản chạy được cho nhiều site, và thứ tự khôi phục phải được định trước: site có nhiều người đọc nhất, site có cam kết với đối tác lên trước.

Giữ bao lâu và giữ ở đâu

Nguyên tắc 3-2-1 là điểm xuất phát được dùng rộng rãi: ba bản dữ liệu, trên hai loại lưu trữ khác nhau, một bản ở nơi khác hẳn. Với hệ nhiều site, "nơi khác hẳn" nên hiểu là ngoài máy chủ, ngoài trung tâm dữ liệu, và tốt nhất là ngoài nhà cung cấp đang chạy site. Một sự cố tài khoản hay tranh chấp với nhà cung cấp có thể khoá cùng lúc cả máy chủ lẫn kho lưu nằm chung chỗ.

Lịch giữ theo tầng giúp cân bằng chỗ chứa và khả năng quay về quá khứ. Một cách đặt phổ biến là giữ bản hằng ngày trong một tuần, bản hằng tuần trong một tháng, bản hằng tháng trong vài tháng tới một năm. Lý do cần bản cũ: có những hỏng hóc được phát hiện muộn. Một bài bị ghi đè nội dung sai do lỗi nhập hàng loạt có thể ba tuần sau mới có người đọc báo; lúc đó bản hằng ngày đã quay vòng hết.

Có một trường hợp đặc biệt cần ghi rõ trong sổ: site chỉ tồn tại ở một nơi. Phần lớn hệ có bản gốc trên máy build và đẩy ra máy chạy. Nhưng site dựng thẳng trên máy chạy, chưa có bản nào ở nơi khác, thì chiều sao lưu phải đảo ngược: kéo từ máy chạy về. Nếu sổ sao lưu không đánh dấu những site này, chúng rơi vào khoảng trống giữa hai quy trình.

Sổ sao lưu: một bảng cho cả hệ

Với hệ nhiều site, sao lưu chỉ quản được khi có một bảng nhìn được toàn cảnh. Mỗi dòng là một site, mỗi cột là một câu hỏi người trực cần trả lời ngay khi có sự cố. Các giá trị dưới đây là ví dụ giả định.

SiteDữ liệu sao lúcẢnh sao kiểuBản ngoài giữ ởThử khôi phục gần nhấtNgười phụ trách
Site chuyên đề AHằng đêmTăng dần hằng tuầnKho lưu thứ haiQuý trước, ổnNgười vận hành 1
Site chuyên đề B (có biểu mẫu)Sáu giờ một lầnTăng dần hằng ngàyKho lưu thứ haiChưa thửNgười vận hành 1
Site chỉ có trên máy chạyHằng đêm, kéo ngược về máy buildKéo ngược hằng đêmMáy build và kho lưu thứ haiTháng trước, thiếu tệp cấu hìnhNgười vận hành 2

Cột "thử khôi phục gần nhất" là cột trung thực nhất. Một dòng ghi "chưa thử" là một lời nhắc rằng bản lưu của site đó mới là giả định. Dòng thứ ba trong ví dụ cho thấy giá trị của việc ghi cả kết quả xấu: lần thử phát hiện thiếu tệp cấu hình, và chính dòng ghi đó buộc người phụ trách bổ sung trước khi có sự cố thật.

Bảng nên được cập nhật tự động phần nào làm được (giờ sao lưu cuối, kích thước, số bản đang giữ), còn cột thử khôi phục và người phụ trách thì người ghi tay, vì đó là những cột cần một người chịu trách nhiệm về sự thật của chúng. Đặt bảng ngay trong sổ tay vận hành, không để ở một tệp riêng mà chỉ một người biết.

Kiểm bản lưu có thật hằng ngày, không đợi lúc cần

Sao lưu hỏng im lặng là kiểu hỏng phổ biến nhất. Kịch bản vẫn chạy, vẫn tạo tệp, nhưng tệp rỗng hoặc thiếu. Các phép kiểm rẻ dưới đây bắt được phần lớn trường hợp.

  • Kích thước so với hôm trước. Bản xuất cơ sở dữ liệu của một site đột ngột nhỏ đi một nửa là dấu hiệu lỗi, không phải dấu hiệu tiết kiệm.
  • Đếm số bản theo site. Có ba mươi site thì phải có ba mươi tệp mới mỗi ngày. Thiếu một là báo.
  • Đọc dòng cuối của bản xuất. Nhiều công cụ xuất cơ sở dữ liệu ghi dòng kết thúc; thiếu dòng đó nghĩa là bị cắt giữa chừng.
  • Đếm bản ghi bảng chính. So số bài trong bản lưu với số bài đang có trên site; chênh nhiều là có vấn đề.
  • Kiểm quyền đọc. Bản lưu tạo bằng một tài khoản, khôi phục bằng tài khoản khác không đọc được là chuyện đã xảy ra ở nhiều nhóm.
  • Nhịp tim của chính tác vụ sao lưu. Tác vụ ghi dấu thời gian khi chạy xong; hệ giám sát báo nếu dấu đó cũ hơn một ngày.

Diễn tập khôi phục: một buổi mỗi quý

Diễn tập là cách duy nhất biết bản lưu dùng được và biết khôi phục mất bao lâu. Làm trên máy riêng, không bao giờ trên site đang chạy.

  1. Chọn ngẫu nhiên một site, không chọn site dễ nhất.
  2. Lấy bản lưu từ nơi xa nhất (bản ngoài nhà cung cấp), không lấy bản tiện tay trên máy chủ.
  3. Dựng lại trên một máy trống: mã từ kho, cơ sở dữ liệu, ảnh, cấu hình. Ghi giờ bắt đầu.
  4. Mở trang chủ, vài bài ngẫu nhiên, kiểm ảnh có hiện, bài mới nhất có mặt, đăng nhập quản trị được.
  5. Ghi giờ xong và mọi chỗ phải tra cứu, phải hỏi, phải đoán. Mỗi chỗ đó là một dòng cần bổ sung vào sổ tay vận hành.
  6. Xoá máy diễn tập, vì nó chứa dữ liệu thật.

Lần diễn tập đầu tiên thường lộ ra vài thứ không ai ngờ: tệp cấu hình không có trong bản lưu, mật khẩu giải mã bản lưu chỉ một người biết, hoặc khôi phục mất cả ngày trong khi mọi người nghĩ là một giờ. Phát hiện những điều này trong buổi diễn tập rẻ hơn rất nhiều so với phát hiện lúc sự cố thật. Sau mỗi buổi, cập nhật cột thử khôi phục trong sổ sao lưu, kể cả khi kết quả xấu.

Sai lầm hay gặp

Xoá thư mục cũ trước khi lưu ảnh của nó. Khi chuyển site sang mã mới hoặc dọn máy, thư mục cũ thường chứa ảnh gốc mà cơ sở dữ liệu vẫn tham chiếu. Xoá trước khi gói riêng thư mục ảnh là mất ảnh, chỉ còn lại đường dẫn trỏ vào khoảng không. Quy tắc: gói thư mục tải lên, kiểm gói mở được, rồi mới xoá.

Để bản lưu trong thư mục web. Bản xuất cơ sở dữ liệu hay tệp nén mã nguồn đặt trong thư mục công khai có thể tải về qua đường dẫn, lộ toàn bộ dữ liệu và mật khẩu. Kể cả bản sao lưu tạm "chỉ để một lát" kiểu thêm đuôi tên tệp cũng vậy. Bản lưu luôn để ngoài thư mục web.

Sao lưu cùng giờ cho mọi site. Ba mươi lệnh xuất cơ sở dữ liệu cùng chạy lúc ba giờ sáng làm máy chủ quá tải đúng lúc các tác vụ đêm khác cũng chạy. Rải lịch theo site hoặc chạy tuần tự.

Chỉ một người biết khôi phục. Nếu người đó vắng mặt đúng lúc cần, bản lưu tốt cũng vô ích. Quy trình khôi phục phải được viết ra và người thứ hai phải từng làm theo ít nhất một lần.

Hỏi đáp

Sao lưu bằng ảnh chụp toàn máy của nhà cung cấp có đủ không?

Ảnh chụp toàn máy tiện cho khôi phục nhanh cả máy, nhưng thường nằm cùng nhà cung cấp, khó lấy riêng một site, và có thể chụp lúc cơ sở dữ liệu đang ghi dở. Nên coi đó là một lớp bổ sung, còn bản xuất riêng từng site đặt ở nơi khác vẫn là lớp chính.

Có cần mã hoá bản sao lưu không?

Bản lưu chứa dữ liệu người đọc (email đăng ký, bình luận) và tệp cấu hình có mật khẩu, nên khi đặt ở nơi ngoài máy chủ cần mã hoá. Điều kiện kèm theo là khoá giải mã được giữ ở ít nhất hai nơi an toàn, nếu không bản lưu mã hoá thành bản lưu không mở được.

Sao lưu tăng dần hay toàn phần?

Cơ sở dữ liệu của site nội dung thường đủ nhỏ để xuất toàn phần mỗi ngày. Thư mục ảnh thì lớn và ít đổi, sao lưu tăng dần hợp lý hơn. Định kỳ vẫn nên có một bản toàn phần để không phụ thuộc vào chuỗi bản tăng dần dài.

Ai nên nhận cảnh báo khi sao lưu hỏng?

Người có quyền sửa kịch bản sao lưu, và một người thứ hai làm dự phòng. Cảnh báo gửi vào kênh chung mà ai cũng nghĩ người khác sẽ xử lý thường bị bỏ qua. Ghi rõ tên người chịu trách nhiệm trong sổ.

Bản lưu cũ có nên xoá hẳn khi hết hạn giữ?

Nên xoá theo lịch đã định, vì giữ mãi vừa tốn chỗ vừa giữ dữ liệu người đọc lâu hơn mức cần, trái với nguyên tắc lưu trữ tối thiểu. Trước khi xoá, giữ lại bản đánh dấu đặc biệt ở các mốc như trước khi chuyển máy hay trước đợt sửa lớn.

  • sao lưu nhiều website
  • sao lưu cơ sở dữ liệu
  • khôi phục dữ liệu
  • quy tắc 3-2-1
  • lịch giữ bản sao lưu
  • diễn tập khôi phục
  • vận hành nhiều site
  • kế hoạch dự phòng
  • sao lưu ngoài máy chủ