Bộ đệm cho site nội dung: đệm trang, đệm mã và xoá đệm đúng lúc
Các tầng bộ đệm của site nội dung từ trình duyệt tới mã máy chủ, thứ tự xoá đệm sau khi sửa bài hay đẩy mã, bẫy đệm lẫn giữa các site và cách đặt khoá đệm an toàn.
Site nội dung thường có bốn tầng đệm: trình duyệt của người đọc, lớp phân phối ở biên, đệm trang hoặc đệm dữ liệu trong ứng dụng, và đệm mã đã biên dịch ở máy chủ. Xoá đệm đúng lúc nghĩa là xoá theo thứ tự từ trong ra ngoài: để máy chủ nhận mã mới trước, chờ vài giây, rồi mới xoá đệm ở biên. Làm ngược lại thì yêu cầu kế tiếp lấy bản cũ từ trong và ghi lại vào đệm ngoài.
Site kiến thức là loại hưởng lợi nhiều nhất từ đệm vì nội dung ít đổi và người đọc phần lớn chưa đăng nhập. Nhưng với hệ nhiều site, đệm cũng là nguồn của một kiểu lỗi đặc trưng: site này hiện nội dung của site kia, vì hai site ghi vào cùng một khoá đệm. Bài này đi từng tầng, thứ tự xoá, và quy tắc đặt khoá cho hệ dùng chung.
Bốn tầng đệm và việc của từng tầng
Mỗi tầng có thời hạn, cách xoá và người kiểm soát khác nhau. Nhầm tầng là lý do phổ biến nhất của câu "đã sửa rồi mà vẫn hiện bản cũ".
| Tầng | Giữ cái gì | Ai kiểm soát | Xoá thế nào |
|---|---|---|---|
| Trình duyệt | Ảnh, tệp kiểu, tệp kịch bản, đôi khi cả trang | Tiêu đề phản hồi do máy chủ gửi | Không xoá được từ phía bạn; đổi tên tệp hoặc thêm phiên bản vào đường dẫn |
| Lớp phân phối ở biên | Trang và tệp tĩnh, theo quy tắc | Bảng điều khiển của lớp biên | Xoá theo đường dẫn, theo thẻ hoặc toàn bộ |
| Đệm trong ứng dụng | Trang đã dựng, kết quả truy vấn, khối dùng chung | Mã của bạn | Xoá theo khoá khi bài đổi, hoặc chờ hết hạn |
| Đệm mã đã biên dịch | Bản biên dịch của tệp mã | Cấu hình dịch vụ chạy mã | Thường tự nhận tệp mới sau vài giây nếu bật kiểm dấu thời gian |
Dòng cuối đáng nói rõ vì đây là chỗ nhiều người vận hành làm thừa. Khi cấu hình đệm mã bật kiểm dấu thời gian, tệp mới được nhận sau vài giây mà không cần khởi động lại dịch vụ. Khởi động lại trên máy chủ dùng chung xoá đệm mã của mọi site, và cả máy chậm trong lúc biên dịch lại. Ngoại lệ hiếm là khi tệp mới được chép mà giữ nguyên dấu thời gian cũ; lúc đó cập nhật dấu thời gian của tệp là đủ.
Có những máy cố ý tắt kiểm dấu thời gian để tiết kiệm thao tác đọc đĩa. Khi đó đệm mã không bao giờ tự nhận tệp mới, và cách đúng là gọi lệnh vô hiệu hoá đệm cho đúng từng tệp vừa đổi, từ bên trong dịch vụ chạy mã, chứ không khởi động lại cả dịch vụ. Sổ tay vận hành phải ghi rõ máy nào thuộc kiểu nào, vì cùng một thao tác đẩy mã cho kết quả khác nhau trên hai kiểu máy.
Thứ tự xoá đệm sau khi đẩy mã hoặc sửa giao diện
Thứ tự đúng đi từ trong ra ngoài, vì mỗi tầng ngoài lấy dữ liệu từ tầng trong khi đệm của nó trống.
- Đẩy mã. Chờ vài giây cho đệm mã nhận tệp mới, hoặc xác nhận bằng cách gọi một trang kiểm phiên bản thẳng vào máy chủ.
- Xoá đệm trong ứng dụng cho những khối bị ảnh hưởng. Nếu thay đổi chạm khuôn chung, xoá đệm trang của mọi site dùng khuôn đó.
- Xoá đệm ở lớp biên: theo đường dẫn nếu chỉ vài trang, toàn bộ nếu đổi khuôn.
- Nếu đổi tệp kiểu hay tệp kịch bản, đổi số phiên bản trong đường dẫn tệp để trình duyệt tải bản mới.
- Mở trang qua đường người đọc ở chế độ duyệt riêng tư để kiểm.
Làm bước ba trước bước một là lỗi kinh điển: lớp biên trống, yêu cầu đầu tiên đi vào máy chủ đang còn mã cũ, bản cũ được ghi lại vào biên với thời hạn mới. Người vận hành thấy "đã xoá mà vẫn cũ", xoá thêm lần nữa, đôi khi lần thứ hai lại đúng thời điểm nên tưởng là lớp biên chập chờn.
Khi sửa một bài: xoá đúng những gì liên quan
Sửa một bài kiến thức không chỉ đổi trang bài. Tiêu đề và đoạn trích của bài còn hiện ở trang chuyên mục, trang chủ nếu bài nằm trong khối nổi bật, các bài khác có khối bài liên quan, trang tác giả và sơ đồ trang. Nếu chỉ xoá đệm trang bài, người đọc vào từ trang chuyên mục vẫn thấy tiêu đề cũ, bấm vào lại thấy tiêu đề mới, và nghĩ site lỗi.
Cách làm gọn là gắn thẻ cho đệm: khi dựng một trang, ghi lại trang đó dùng dữ liệu của những bài nào, chuyên mục nào. Khi một bài đổi, xoá mọi trang mang thẻ của bài đó. Nhiều lớp biên và nhiều hệ quản trị nội dung hỗ trợ xoá theo thẻ. Nếu không có, một danh sách cố định cũng đủ cho site kiến thức: trang bài, trang chuyên mục của bài, trang chủ, sơ đồ trang.
Với sửa nhỏ như đổi một lỗi chính tả trong thân bài, chỉ trang bài cần xoá. Với đổi tiêu đề, ảnh đại diện hay chuyên mục, cần xoá cả các trang liệt kê. Nên để hệ quản trị tự quyết theo trường đã đổi, không bắt biên tập viên nhớ.
Bài hẹn giờ là trường hợp hay bị quên. Bài được đặt đăng lúc sáu giờ sáng, nhưng trang chủ và trang chuyên mục đã được đệm từ năm giờ với thời hạn vài giờ. Bài đã công khai mà không xuất hiện ở đâu cho tới khi đệm hết hạn. Tác vụ đăng bài hẹn giờ nên gọi cùng hàm xoá đệm như khi biên tập viên bấm nút đăng.
Đệm lẫn giữa các site: lỗi đặc trưng của hệ dùng chung
Trên máy chủ chạy nhiều site, các site thường dùng chung thư mục tạm của dịch vụ chạy mã. Một số cấu hình còn tách thư mục tạm của dịch vụ ra khỏi thư mục tạm của hệ điều hành, nhưng thư mục tách riêng đó vẫn chung cho mọi site chạy bằng dịch vụ đó. Nếu mã ghi tệp đệm vào thư mục tạm với tên chỉ theo chức năng, ví dụ tệp chứa danh sách bài nổi bật, thì site nào ghi sau sẽ đè lên tệp của site ghi trước, và site đọc trước sẽ hiện danh sách của site kia.
Lỗi này khó thấy vì trang vẫn hiện đầy đủ, mã trả về thành công, và nó chỉ xảy ra khi hai site có cùng khối và ghi đệm gần cùng lúc. Kiểu báo lỗi điển hình: người đọc của một site chuyên đề bỗng thấy danh sách thuộc chuyên đề khác hẳn ở trang chủ, chụp màn hình gửi về, và người vận hành mở ra thì đệm đã hết hạn, mọi thứ lại đúng. Ảnh chụp của người đọc lúc đó là bằng chứng duy nhất, nên đừng vội kết luận là họ nhầm.
Cách chặn có hai lớp. Lớp một: đệm của mỗi site nằm trong thư mục riêng ngoài thư mục tạm chung. Lớp hai: mọi khoá đệm, mọi tên tệp tạm đều có mã site. Khi vá, đừng chỉ tìm những chỗ đặt tên tệp bằng chuỗi cố định; tên ghép động từ biến cũng có thể thiếu mã site. Đếm tổng số chỗ gọi thư mục tạm trong mã trước và sau khi vá để chắc không sót. Sau khi vá, xoá các tệp đệm cũ trong thư mục tạm chung, nếu không site vẫn có thể đọc nhầm tệp cũ cho tới khi chúng hết hạn.
Triệu chứng và tầng nên nghi trước
Khi có người báo "trang vẫn hiện bản cũ" hay "trang lạ", bảng sau giúp đi thẳng vào tầng có khả năng nhất thay vì xoá lần lượt mọi thứ.
| Triệu chứng | Nghi tầng nào trước | Cách xác nhận |
|---|---|---|
| Sửa bài xong, trang bài đúng nhưng trang chuyên mục còn tiêu đề cũ | Đệm trong ứng dụng hoặc lớp biên của trang liệt kê | Gọi trang chuyên mục thẳng vào máy chủ, so với qua tên miền |
| Đẩy mã xong, mọi trang vẫn chạy logic cũ | Đệm mã máy chủ | Gọi trang kiểm phiên bản thẳng vào máy chủ |
| Giao diện vỡ ở một số người, người khác bình thường | Trình duyệt giữ tệp kiểu cũ | Mở chế độ duyệt riêng tư; nếu đúng thì cần đổi phiên bản tệp |
| Trang chủ site này hiện bài của site khác, lúc có lúc không | Khoá đệm trùng giữa các site | Tìm tên tệp hoặc khoá đệm của khối đó, xem có mã site không |
| Một sự cố vài giây mà trang lỗi kéo dài hàng giờ | Trang lỗi bị đệm ở biên | Xem tiêu đề phản hồi của trang lỗi có cho phép đệm không |
Mẹo chung cho mọi dòng: luôn so cùng một trang qua hai đường, thẳng vào máy chủ và qua tên miền thật. Hai đường cho kết quả khác nhau thì vấn đề nằm ở lớp biên hoặc trình duyệt; giống nhau mà vẫn sai thì vấn đề nằm trong máy chủ.
Đệm khi bị bot quét
Site nội dung có kho bài lớn là mục tiêu quen thuộc của bot: bot thu thập dữ liệu, bot dò lỗ hổng, bot thử đăng nhập. Phần lớn yêu cầu của chúng đi vào những trang ít người đọc mở, nên không có sẵn trong đệm, và mỗi yêu cầu phải dựng trang từ đầu. Trên máy chủ dùng chung, một site bị quét mạnh có thể làm chậm mọi site khác.
Đệm giúp được một phần: trang bài cũ cũng được đệm ở biên thì yêu cầu thứ hai trở đi không chạm máy chủ. Nhưng đệm không cứu được những đường dẫn mà bot nhắm vào chính vì chúng không đệm được, như trang đăng nhập, trang tìm kiếm với chuỗi ngẫu nhiên, hay các điểm cuối giao tiếp từ xa của hệ quản trị nội dung. Những đường này cần được giới hạn tần suất hoặc chặn hẳn nếu site không dùng tới.
Trước khi chặn bất kỳ đường nào, kiểm xem có công cụ nào của chính nhóm đang dùng nó không, ví dụ ứng dụng đăng bài trên điện thoại. Chặn xong mà biên tập viên không đăng được bài là đổi một vấn đề hiệu năng lấy một vấn đề công việc.
Danh mục kiểm khi thiết kế đệm cho hệ nhiều site
Các câu hỏi dưới đây nên trả lời được trước khi bật một lớp đệm mới.
- Khoá đệm có chứa tên miền hoặc mã site không, kể cả khi hiện tại chỉ có một site dùng đoạn mã đó?
- Người đọc đã đăng nhập (tác giả, biên tập viên) có bị phục vụ bản đệm của khách không? Họ cần thấy bản mới nhất ngay sau khi sửa.
- Trang có thông tin riêng của người đọc (ví dụ thông báo đã đăng ký bản tin) có bị đệm chung không?
- Thời hạn đệm của trang chủ có ngắn hơn trang bài cũ không, vì trang chủ đổi thường xuyên hơn?
- Trang lỗi có bị đệm không? Đệm trang lỗi với thời hạn dài làm một sự cố vài giây kéo thành nhiều giờ.
- Có cách xoá toàn bộ đệm của một site mà không đụng site khác không? Với lớp biên, điều này thường có nghĩa là mỗi site một vùng tên miền riêng hoặc xoá theo tiền tố đường dẫn.
- Có ghi lại lần xoá đệm cuối của từng site để khoanh vùng khi có lỗi không?
Hỏi đáp
Đệm trang có làm số liệu người đọc sai không?
Nếu đo bằng nhật ký máy chủ, các lượt phục vụ từ lớp biên sẽ không có trong nhật ký gốc, nên số liệu thấp hơn thực tế. Nếu đo bằng mã đo chạy trên trình duyệt, đệm không ảnh hưởng. Khi so số liệu trước và sau khi bật đệm, cần biết đang đo bằng cách nào.
Thời hạn đệm ở lớp biên nên đặt bao lâu cho trang bài?
Với bài kiến thức ít sửa, thời hạn dài vài giờ tới một ngày là phổ biến, kèm cơ chế xoá khi sửa bài. Nếu chưa có cơ chế xoá tự động, nên đặt ngắn hơn để bài sửa không bị kẹt bản cũ quá lâu. Trang chủ và trang chuyên mục thường đặt ngắn hơn trang bài.
Xoá toàn bộ đệm có hại gì không?
Ngay sau khi xoá toàn bộ, mọi yêu cầu đi thẳng vào máy chủ, và với hệ nhiều site trên một máy, đó là một đợt tải tăng đột ngột. Làm vào giờ ít người đọc, và với hệ lớn thì xoá theo từng site cách nhau vài phút thay vì tất cả cùng lúc.
Có cần đệm cho site rất ít người đọc không?
Đệm mã máy chủ thì luôn nên bật vì gần như không có rủi ro. Đệm trang cho site ít người đọc lợi ít, nhưng nếu site đó nằm chung máy với nhiều site khác thì đệm vẫn giúp giảm tải chung, nhất là khi có bot quét. Đổi lại là thêm một chỗ phải xoá khi sửa.
Vì sao sửa ảnh đại diện rồi mà mạng xã hội vẫn hiện ảnh cũ?
Mạng xã hội giữ bản đệm riêng của thông tin chia sẻ, ngoài mọi tầng đệm của bạn. Sau khi đã xoá đệm của site, cần dùng công cụ gỡ lỗi chia sẻ của nền tảng đó để yêu cầu đọc lại trang. Đổi tên tệp ảnh khi thay ảnh cũng giúp tránh việc này.
- bộ đệm website
- xoá cache
- cache trang
- đệm mã php
- cache nhiều site
- thứ tự xoá đệm
- khoá cache
- site nội dung chậm
- vận hành nhiều site