Zero and Seven · Hệ thương hiệu nội dung số

Một mã nguồn cho nhiều site hay mỗi site một bộ: đánh đổi khi vận hành hệ nội dung

Ba mô hình mã nguồn cho hệ nhiều site nội dung: dùng chung, nhân bản từ khuôn gốc, mỗi site một bộ. Tiêu chí chọn, cách tách phần chung và lộ trình gom về.

Vận hành nhiều siteĐăng 9 phút đọcNhóm biên tập 0n7

Với một nhóm nhỏ giữ hàng chục site nội dung có cùng kiểu trang (bài viết, chuyên mục, tác giả, tìm kiếm), dùng một mã nguồn chung, mỗi site khác nhau ở cấu hình và giao diện thường đỡ việc hơn hẳn: sửa một lỗi là cả hệ được sửa, thêm một tính năng là mọi site cùng có. Cái giá phải trả là lỗi cũng đi đường đó: một dòng sai lan ra toàn bộ trong một lần đẩy.

Mỗi site một bộ mã riêng chỉ đáng khi các site khác nhau thật về chức năng, ví dụ một site là kho bài kiến thức còn site kia là ứng dụng có tài khoản người dùng và thanh toán. Ở giữa là kiểu phổ biến nhất trong thực tế và cũng khó chịu nhất: nhân bản từ một bản gốc rồi để các bản sao tự trôi. Phần dưới đây so ba mô hình, nêu tiêu chí chọn và cách gom dần về khi hệ đã lỡ phân tán.

Ba mô hình thực tế và chỗ mỗi mô hình gây đau

Hầu hết hệ nhiều site không chọn mô hình từ đầu mà trượt dần vào một mô hình. Nhìn thẳng vào đặc điểm của từng kiểu giúp biết mình đang ở đâu.

Tiêu chíMột bộ dùng chungNhân bản từ khuôn gốcMỗi site một bộ
Sửa một lỗiSửa một lần, mọi site nhậnSửa ở gốc rồi chép tay sang từng bản, dễ sótSửa riêng từng nơi, nếu nhớ ra
Lỗi mới lan raCả hệ cùng lúcChỉ các bản đã chépChỉ một site
Thêm tính năngMột lần, bật tắt theo siteTốn công nhân với số bản saoLàm lại cho từng site
Độ lệch theo thời gianThấp nếu cấu hình nằm ngoài mãCao: sau một năm khó biết bản nào có bản vá nàoKhông áp dụng, vốn đã khác nhau
Kiểm thử trước khi đẩyPhải thử trên vài site đại diệnPhải thử trên từng bảnThử riêng từng site
Hợp vớiNhiều site cùng kiểu trangGiai đoạn đầu khi còn thử nghiệmSite khác hẳn chức năng

Cột giữa là nơi nhiều nhóm mắc kẹt. Lúc mới có năm site, chép thư mục rồi sửa vài chỗ là nhanh nhất. Tới site thứ hai mươi, mỗi bản sao đã có vài sửa đổi riêng không ai ghi lại, và một bản vá bảo mật cần đi qua hai mươi nơi với hai mươi khác biệt nhỏ. Đó là lúc chi phí của mô hình bắt đầu lộ ra.

Khi lỗi được nhân bản: cái giá của dùng chung

Ưu điểm lớn nhất của mã chung cũng là rủi ro lớn nhất. Một tình huống quen thuộc: người phụ trách sửa cách hiển thị ngày cập nhật cho một site có yêu cầu riêng, nhưng sửa thẳng trong hàm dùng chung. Trên site đó mọi thứ đúng. Trên ba mươi site còn lại, ngày cập nhật biến mất khỏi đầu bài, và không ai phát hiện cho tới khi một biên tập viên hỏi vì sao bài vừa sửa vẫn ghi ngày cũ.

Một tình huống khó thấy hơn: các site cùng mã ghi tệp đệm vào một thư mục tạm dùng chung, tên tệp đặt theo chức năng mà không kèm mã site. Hai site có cùng khối "bài nổi bật" ghi đè lên nhau, và trang chủ site này hiện danh sách bài của site kia. Máy chủ vẫn trả mã thành công, bộ kiểm sống vẫn xanh. Lỗi kiểu này chỉ có trong mô hình dùng chung, và chỉ bị chặn khi quy ước "mọi khoá đệm, mọi tệp tạm đều mang mã site" được viết thành luật.

Vì vậy dùng chung chỉ an toàn khi đi kèm hai thứ: mọi khác biệt giữa site nằm trong cấu hình chứ không nằm rải trong mã, và mọi lần đẩy đều đi qua một vài site đại diện trước khi tới toàn bộ. Thiếu hai thứ này, mã chung chỉ là cách nhanh hơn để làm hỏng nhiều site cùng lúc.

Tiêu chí chọn mô hình cho hệ của bạn

Các site có cùng kiểu trang không? Nếu chín phần mười trang là bài viết, chuyên mục, trang tác giả và trang tìm kiếm, phần khác biệt chỉ là tên, màu, chuyên đề và vài khối riêng. Đó là dấu hiệu rõ nhất cho mã chung. Nếu một site có giỏ hàng, một site có khu thành viên trả phí, gộp chung sẽ biến mã thành một mớ điều kiện.

Bao nhiêu người sửa mã? Một hai người sửa thì mã chung dễ giữ kỷ luật. Năm sáu người, mỗi người lo vài site, sẽ có người sửa vào phần chung để giải quyết việc riêng. Lúc đó cần quy ước duyệt thay đổi phần chung, hoặc chấp nhận tách.

Tần suất thay đổi. Hệ thay đổi hằng tuần được lợi nhiều nhất từ mã chung vì mỗi thay đổi chỉ làm một lần. Hệ gần như đứng yên, chỉ thêm bài, thì mô hình nào cũng chịu được, và không đáng bỏ công gom lại.

Mức chịu rủi ro khi hỏng đồng loạt. Nếu cả hệ cùng sập trong mười phút là chấp nhận được với điều kiện quay lui nhanh, mã chung ổn. Nếu có một site mang phần lớn doanh thu hoặc có cam kết với đối tác, nên cho site đó đi đợt cuối hoặc tách hẳn.

Khả năng thử trước. Không có môi trường thử, không có vài site ít người đọc để đẩy trước, thì mã chung là canh bạc mỗi lần đẩy. Dựng được hai thứ này trước rồi mới gom.

Nếu dùng chung: tách phần chung và phần riêng thế nào

Mã chung bền hay không phụ thuộc vào ranh giới giữa cái chung và cái riêng. Các quy ước dưới đây đã được nhiều nhóm vận hành dùng và đều có lý do cụ thể.

  • Cấu hình theo site nằm trong cơ sở dữ liệu hoặc tệp cấu hình riêng, không viết điều kiện theo tên miền rải trong mã. Câu lệnh kiểu "nếu là site A thì" xuất hiện lần thứ ba là dấu hiệu cần đưa thành một trường cấu hình.
  • Cờ tính năng theo site. Tính năng mới mặc định tắt, bật cho một site thử, rồi bật dần. Cờ cũng là đường quay lui nhanh nhất: tắt cờ không cần đẩy lại mã.
  • Giao diện riêng chỉ ghi đè, không chép lại. Site cần khác khuôn bài thì giữ một tệp giao diện ghi đè đúng phần khác, phần còn lại lấy từ bản chung. Chép nguyên khuôn để sửa một dòng là mở cửa cho trôi lệch.
  • Mọi tài nguyên dùng chung mang mã site trong tên: khoá đệm, tệp tạm, tên phiên, thư mục tải lên. Đây là quy ước rẻ nhất mà bỏ sót thì đắt nhất.
  • Tệp cấu hình chứa mật khẩu, khoá kết nối không nằm trong kho mã và luôn bị loại khỏi lệnh đẩy, vì mỗi máy chủ có thông tin riêng.
  • Một danh sách site đang chạy trên mã chung, ghi rõ site nào có ghi đè giao diện, site nào bật cờ nào. Danh sách này là thứ người mới cần đọc đầu tiên.

Gom từ nhiều bản sao về một bộ: thứ tự làm

Khi hệ đã lỡ phân tán thành nhiều bản sao, gom một lần cho xong thường thất bại vì khác biệt nhiều hơn dự tính. Làm theo bậc an toàn hơn, mỗi bậc có điểm dừng.

  1. So từng bản sao với bản gốc bằng công cụ so tệp, lập bảng khác biệt: tệp nào khác, khác vì lỗi đã sửa, vì tính năng riêng, hay vì ai đó sửa vội rồi quên.
  2. Xếp khác biệt vào ba nhóm: bản vá cần đưa về gốc, tính năng riêng cần thành cấu hình hoặc cờ, và rác cần bỏ. Nhóm cuối thường lớn hơn bạn nghĩ.
  3. Đưa mọi bản vá về gốc trước. Lúc này các site vẫn chạy bản sao của mình, chưa có gì thay đổi với người đọc.
  4. Chọn site ít người đọc nhất, chuyển sang bản chung, theo dõi vài ngày: trang có hiện đúng nội dung của chính nó không, các khối riêng còn không, thời gian phản hồi có đổi không.
  5. Chuyển theo nhóm nhỏ, mỗi nhóm cách nhau đủ lâu để lỗi kịp lộ. Site quan trọng nhất đi cuối.
  6. Xoá bản sao cũ chỉ sau khi đã sao lưu, và giữ bản lưu đủ lâu để còn đối chiếu nếu có khác biệt bị bỏ sót.

Điểm dừng quan trọng nhất là bước hai: nếu phần "tính năng riêng" quá lớn, nghĩa là các site đó không còn cùng kiểu, và nên để chúng tách ra thay vì nhồi vào mã chung bằng điều kiện.

Chi phí ẩn của từng mô hình: một phép tính ví dụ

Cảm giác "chép thư mục cho nhanh" đến từ việc chỉ nhìn chi phí lúc dựng site. Chi phí thật nằm ở mỗi lần phải sửa chung. Lấy một ví dụ giả định: hệ hai mươi site, mỗi tháng có trung bình hai bản vá phải áp cho tất cả (một lỗi hiển thị, một bản cập nhật bảo mật của thư viện).

Với mã chung: mỗi bản vá sửa một lần, thử trên ba site đại diện, đẩy theo đợt. Giả sử mất khoảng một giờ rưỡi cho mỗi bản vá, một tháng là ba giờ. Với hai mươi bản sao trôi lệch: mỗi bản vá phải mở từng bản sao, xem chỗ cần sửa có bị ai đổi không, chép, thử. Giả sử mười lăm phút cho mỗi bản sao, mỗi bản vá là năm giờ, một tháng là mười giờ, chưa tính lần sót. Chênh lệch bảy giờ mỗi tháng nghe không lớn, nhưng nó tăng theo số site, và lần sót mới là phần đắt: một bản sao không nhận bản vá bảo mật là một cửa mở.

Mã chung cũng có chi phí riêng mà mô hình kia không có: thời gian thiết kế cấu hình theo site, viết cờ tính năng, và mỗi lần đẩy phải thử trên nhiều kiểu site. Với hệ năm site ít thay đổi, chi phí này có thể lớn hơn phần tiết kiệm. Phép tính đáng làm với số thật của hệ bạn: đếm số lần sửa chung trong ba tháng gần nhất và thời gian mỗi lần. Con số đó trả lời câu hỏi gom hay không tốt hơn mọi lời khuyên chung.

Sai lầm hay gặp

Sửa thẳng trên máy chủ cho nhanh. Với mã chung, một chỗ sửa nóng trên máy chủ mà kho mã không biết sẽ bị lần đẩy sau xoá mất, hoặc tệ hơn, chỉ có trên một máy trong khi các máy khác chạy bản cũ. Mọi sửa đổi phải đi qua kho mã, kể cả sửa một dòng lúc nửa đêm.

Coi dùng chung là xong việc. Mã chung giảm việc lặp lại nhưng tăng yêu cầu kỷ luật: đặt tên có mã site, thử trước trên vài site, ghi danh sách cờ. Nhóm không đủ người giữ kỷ luật này nên dùng chung ở mức vừa phải, ví dụ chung phần lõi còn giao diện tách riêng.

Gom theo cảm hứng. Gom về một bộ vào tuần có đợt ra bài lớn, hoặc trước kỳ nghỉ, là tự tạo sự cố vào lúc ít người trực nhất. Chọn tuần yên ắng và báo trước cho người lo nội dung.

Một tài khoản máy chủ chứa nhiều mã khác nhau mà không ghi lại. Thường gặp ở hệ lớn dần: cùng một tài khoản chứa site kiến thức chạy mã chung, một ứng dụng riêng ở tên miền phụ và một trang giới thiệu tĩnh. Người mới tưởng cả tài khoản là một mã, đẩy mã chung vào nhầm thư mục của ứng dụng. Bảng "tài khoản nào, thư mục nào, mã nào" cần có trước khi ai đó được quyền đẩy.

Đặt tên trùng gây nhầm. Tên tài khoản máy chủ trùng với tên một dự án khác, hay hai dự án dùng chung một chữ viết tắt, là nguồn nhầm lẫn bền bỉ. Khi đã lỡ trùng, ghi cảnh báo ngay đầu sổ tay thay vì tin rằng ai cũng nhớ.

Hỏi đáp

Có nên dùng tính năng đa site sẵn có của hệ quản trị nội dung không?

Tính năng đa site tích hợp tiện cho việc dựng nhanh và quản lý tài khoản chung, nhưng đổi lại các site gắn chặt vào cùng một cơ sở dữ liệu và cùng bộ phần mở rộng. Nó hợp khi các site thật sự giống nhau. Nếu dự tính có site sẽ tách ra hoặc bán đi, nên cân nhắc từ đầu vì tách khỏi đa site tích hợp thường tốn công.

Mã chung có làm các site bị coi là một mạng lưới không?

Dùng chung mã nguồn là chuyện kỹ thuật bình thường, rất nhiều site không liên quan cùng chạy một hệ quản trị nội dung. Điều máy tìm kiếm quan tâm là nội dung có trùng, có được tạo hàng loạt cho mục đích thao túng hay không, và liên kết qua lại có tự nhiên không. Vấn đề nằm ở nội dung và liên kết, không ở mã.

Một site cần tính năng mà các site khác không cần thì làm sao?

Viết tính năng đó trong mã chung nhưng sau cờ tắt mặc định, chỉ bật cho site cần. Nếu tính năng lớn và chỉ một site dùng mãi mãi, đặt nó thành một mô-đun riêng mà site đó nạp thêm. Tránh chép cả khuôn ra để sửa riêng.

Bao nhiêu site thì nên chuyển sang mã chung?

Không có con số cố định. Dấu hiệu thực tế là khi một bản vá phải chép tay sang nhiều nơi và đã có lần sót, hoặc khi không ai trả lời được bản nào đang chạy phiên bản nào. Với vài site cùng kiểu, nhiều nhóm đã thấy lợi khi gom; với hai ba site khác nhau, chưa cần.

Cơ sở dữ liệu nên dùng chung hay mỗi site một cái?

Chung cơ sở dữ liệu với cột mã site giúp truy vấn chéo và thêm site nhanh, nhưng một truy vấn nặng của site này làm chậm site kia, và tách một site ra sau này phải lọc dữ liệu. Mỗi site một cơ sở dữ liệu tách bạch hơn nhưng thay đổi cấu trúc bảng phải chạy nhiều lần. Chọn theo việc có hay tách site hay không.

  • một mã nguồn nhiều site
  • quản lý nhiều website
  • multisite
  • mã nguồn dùng chung
  • nhân bản website
  • vận hành hệ site nội dung
  • cấu hình theo site
  • kiến trúc nhiều site
  • bảo trì mã nguồn