Thời gian đọc có tương tác và độ cuộn trang: đo thế nào, đọc thế nào cho đúng
Thời gian tương tác và độ cuộn chỉ có nghĩa khi đặt cạnh độ dài bài và loại câu hỏi. Cách đo, bảng diễn giải bốn tổ hợp và phép tính tỷ lệ đọc kỳ vọng.
Thời gian đọc có tương tác là khoảng thời gian trang thật sự nằm trước mắt người đọc (tab đang mở, cửa sổ đang được dùng), còn độ cuộn trang cho biết người đọc kéo xuống tới đâu so với chiều dài bài. Hai chỉ số này chỉ có nghĩa khi đọc cùng nhau và đặt cạnh độ dài bài: mười phút trên bài hai nghìn tiếng là đọc, mười phút trên bài ba trăm tiếng thường là tab bị bỏ quên.
Cách đo cũ lấy hiệu thời điểm giữa hai lần tải trang, nên trang cuối cùng của mỗi lượt luôn bằng không và tab mở cả đêm được tính là “đọc tám tiếng”. Cách đo dựa trên tương tác đã sửa phần lớn lỗi đó, nhưng sinh ra lỗi đọc mới: người làm nội dung đem trung bình của bài này so với bài kia mà không hỏi hai bài có cùng loại hay không. Phần dưới đi qua cách đo, cách đọc bốn tổ hợp thời gian và độ cuộn, phép tính tỷ lệ đọc kỳ vọng, và những kết luận sai hay gặp nhất.
Thời gian trên trang cũ sai ở đâu, cách đo mới sửa được gì
Phép tính cũ dựa trên nhật ký lượt xem: lấy thời điểm người đọc mở trang tiếp theo trừ thời điểm mở trang hiện tại. Nếu người đọc chỉ mở một trang rồi đóng, không có trang tiếp theo để trừ, thời gian bằng không. Với site nội dung, đây là phần lớn lượt đọc: người tới từ tìm kiếm, đọc một bài, đi. Kết quả là những bài trả lời trọn câu hỏi bị ghi “không ai đọc”, còn bài khiến người đọc phải bấm sang bài khác lại có thời gian đẹp.
Cách đo dựa trên tương tác đếm thời gian khi trang ở trạng thái hiển thị và được dùng, dừng đếm khi người đọc chuyển tab, thu nhỏ cửa sổ hoặc khoá màn hình, rồi gửi số đếm về khi rời trang. Một số công cụ phân tích phổ biến còn định nghĩa “phiên có tương tác” theo các điều kiện như vượt một ngưỡng giây mặc định, có từ hai lượt xem, hoặc có sự kiện quan trọng; ngưỡng mặc định thường chỉnh được. Đọc tài liệu của công cụ mình dùng để biết chính xác định nghĩa.
Cách đo mới vẫn có giới hạn. Nó không phân biệt người đang đọc với người để điện thoại trên bàn mà màn hình chưa tắt. Nó mất số khi trình duyệt bị đóng đột ngột trước khi kịp gửi. Và nó vẫn không biết người đọc hiểu gì. Dùng nó như một chỉ báo tốt hơn, không phải như đồng hồ bấm giờ.
Độ cuộn trang: đo ở mốc nào, và cuộn không có nghĩa là đọc
Độ cuộn thường được ghi theo các mốc phần trăm chiều dài trang, ví dụ một phần tư, một nửa, ba phần tư và gần cuối. Có công cụ chỉ ghi một sự kiện khi người đọc cuộn tới gần đáy trang. Vấn đề là “trang” gồm cả chân trang, khối bài liên quan, bình luận và phần quảng cáo. Với bài có chân trang dài, mốc chín phần mười của trang có thể vẫn nằm giữa thân bài; với bài ngắn có khối bài liên quan dài, người đọc có thể đọc hết bài mà chỉ chạm mốc một nửa.
Cách khắc phục là đo theo mốc của thân bài chứ không theo trang: đặt điểm đánh dấu vô hình ở cuối từng mục lớn, hoặc ở cuối phần thân bài, rồi ghi khi điểm đó xuất hiện trên màn hình. Với hệ nhiều site dùng chung khuôn, việc này chỉ cần làm một lần trong khuôn.
Điều quan trọng hơn cần nhớ: cuộn không phải là đọc. Người tìm một con số cụ thể kéo vèo tới bảng rồi dừng; người đọc lướt quét tiêu đề mục và câu in đậm. Các nghiên cứu về hành vi đọc trên web, chẳng hạn loạt quan sát của Nielsen Norman Group về đọc lướt, mô tả rằng người dùng quét trang theo những mẫu khá nhất quán thay vì đọc từng chữ. Vì vậy một tỷ lệ cuộn sâu cao chỉ nói người đọc đã đi qua phần đó, không nói họ đã đọc nó. Muốn biết họ dừng ở đâu, cần ghép với thời gian tương tác.
Đọc bốn tổ hợp thời gian và độ cuộn
Bảng dưới là cách diễn giải gợi ý cho bài kiến thức dài. “Ngắn” và “dài” so với thời gian đọc kỳ vọng của chính bài đó, không so với bài khác.
| Tổ hợp | Diễn giải khả dĩ | Kiểm thêm gì | Việc có thể làm |
|---|---|---|---|
| Thời gian ngắn, cuộn sâu | Đọc lướt tìm một chi tiết, hoặc bài không giữ được | Người đọc dừng ở mục nào; câu trả lời có nằm quá sâu không | Đưa câu trả lời lên đầu; thêm mục lục bấm được |
| Thời gian dài, cuộn nông | Đọc kỹ phần đầu rồi dừng, hoặc tab bị để đó | Tỷ lệ lượt có cuộn qua mục thứ hai | Xem phần đầu có trả lời đủ chưa; nếu đủ, phần sau có thừa không |
| Thời gian dài, cuộn sâu | Đọc thật | Có người đọc quay lại hay gửi câu hỏi không | Dùng bài làm mẫu cho người viết |
| Thời gian ngắn, cuộn nông | Bài không khớp câu hỏi người đọc mang tới, hoặc trả lời xong ngay đoạn đầu | Người đọc tới từ truy vấn nào | Nếu không khớp: sửa tiêu đề và đoạn mở; nếu đã trả lời: chấp nhận |
Dòng cuối là nơi người làm số liệu hay kết luận vội. Bài trả lời thẳng câu hỏi trong đoạn mở, đúng như chuẩn viết của nhiều nhóm biên tập, sẽ có rất nhiều lượt ngắn và nông. Đó là thành công, không phải thất bại. Cần tách hai trường hợp bằng truy vấn tới và bằng một câu khảo sát ngắn, đừng đoán từ số.
Thời gian đọc kỳ vọng và tỷ lệ đọc: một phép tính để so bài dài với bài ngắn
So thời gian tương tác giữa bài hai nghìn tiếng và bài năm trăm tiếng là so khập khiễng. Cách đơn giản để đưa về cùng thước là tính thời gian đọc kỳ vọng cho từng bài, rồi lấy thời gian tương tác thực tế chia cho nó.
Ví dụ giả định. Nhóm biên tập chọn quy ước nội bộ là người đọc màn hình đọc khoảng 200 tiếng mỗi phút cho bài kiến thức (con số do nhóm tự đặt, tốc độ thật tuỳ người và độ khó). Bài A dài 2.000 tiếng có thời gian kỳ vọng 10 phút; thời gian tương tác trung vị đo được là 4 phút, tỷ lệ đọc là 0,4. Bài B dài 500 tiếng có thời gian kỳ vọng 2,5 phút; trung vị đo được 2 phút, tỷ lệ đọc là 0,8.
Nhìn thời gian thô, A “được đọc lâu hơn” gấp đôi B. Nhìn tỷ lệ, người đọc B đi gần hết bài, còn người đọc A dừng ở khoảng hai phần năm. Câu hỏi biên tập đúng cho A là: hai phần năm đầu đã trả lời đủ chưa, và ba phần năm sau dành cho ai. Có khi câu trả lời là phần sau phục vụ một nhóm nhỏ cần đào sâu, thế là ổn; có khi phần sau lặp ý và nên cắt.
Hai lưu ý khi dùng phép tính. Dùng trung vị chứ đừng dùng trung bình, vì vài tab bị để quên làm trung bình phồng lên. Và chỉ so tỷ lệ giữa các bài cùng loại (hướng dẫn với hướng dẫn, giải thích khái niệm với giải thích khái niệm); bài tra cứu bảng số thì tỷ lệ thấp là chuyện bình thường.
Quy trình đọc số liệu đọc của một bài
Khi biên tập viên cần đánh giá một bài cụ thể, đi theo thứ tự sau để không nhảy vào kết luận.
- Kiểm cỡ mẫu: bài có đủ lượt đọc sau lọc bot để số có nghĩa không. Ít quá thì gộp nhiều tháng hoặc tạm gác.
- Xác định loại bài và câu hỏi chính người đọc mang tới, dựa trên truy vấn tới và tiêu đề.
- Tính thời gian đọc kỳ vọng và tỷ lệ đọc theo quy ước của nhóm.
- Xem độ cuộn theo mốc của thân bài: người đọc rơi nhiều nhất ở mục nào.
- Mở bài ra đọc đúng đoạn người đọc rơi. Thường thấy ngay lý do: một bảng quá rộng trên điện thoại, một đoạn lý thuyết chen ngang trước phần làm, một ảnh nặng chậm hiện.
- Ghi giả thuyết và một thay đổi cụ thể vào sổ bài, kèm ngày sửa.
- Xem lại sau một khoảng đủ dài để có mẫu mới; so tỷ lệ đọc trước và sau, không so lượt xem.
Bước năm là bước hay bị bỏ qua nhất và cũng có giá trị nhất. Số liệu chỉ chỉ chỗ cần đọc; người biên tập phải đọc mới biết vì sao.
Sai lầm hay gặp khi đọc thời gian và độ cuộn
Đặt mục tiêu “tăng thời gian trên trang”. Mục tiêu này thưởng cho bài dài dòng, câu trả lời bị giấu sâu, trang chia nhỏ nhiều phần. Mục tiêu đúng là người đọc nhận được thứ cần trong thời gian hợp lý với độ dài bài.
So số giữa các site có khuôn khác nhau. Site có khối bài liên quan dài, site có bình luận, site không có chân trang sẽ có độ cuộn theo trang rất khác nhau với cùng một hành vi đọc. Chỉ so khi đo theo mốc thân bài.
Đọc trung bình của cả site. Trung bình thời gian tương tác của cả site trộn bài tra cứu với bài giải thích, trang chủ với trang chuyên mục. Nó biến động theo cơ cấu bài được đọc nhiều chứ không theo chất lượng.
Quên điện thoại. Trên điện thoại, cùng một bài dài gấp mấy lần về chiều cuộn và người đọc hay bị ngắt giữa chừng. Tách số theo loại thiết bị trước khi kết luận về một bài.
Coi mỗi lần đổi khuôn là trung tính. Thêm mục lục ở đầu bài có thể giảm độ cuộn (người đọc nhảy thẳng tới mục cần) mà vẫn tăng giá trị. Ghi ngày đổi khuôn vào sổ sự kiện và đọc số trước, sau theo ý nghĩa đó.
Một cấu hình đo chung cho cả hệ
Số đọc của hai mươi site chỉ so được khi chúng được đo cùng một cách. Với hệ dùng chung khuôn trang, phần lớn việc này làm một lần ở khuôn; với hệ nhiều khuôn, cần một bản quy ước để người kỹ thuật làm theo cho từng khuôn.
- Đặt điểm đánh dấu thân bài ở cùng vị trí trong mọi khuôn: cuối đoạn mở, cuối mục thứ hai, giữa thân bài, cuối thân bài. Bốn mốc là đủ, nhiều hơn chỉ sinh thêm dữ liệu không ai đọc.
- Đặt tên sự kiện giống hệt nhau giữa các site, viết thường, không dấu, có tiền tố chung; một chữ khác nhau là báo cáo gộp mất một site.
- Dùng chung một quy ước tốc độ đọc để tính thời gian kỳ vọng, và tính độ dài bài theo cùng một cách đếm (chỉ thân bài, bỏ hỏi đáp và chân trang).
- Chốt ngưỡng phiên có tương tác giống nhau ở mọi site nếu công cụ cho chỉnh; khác ngưỡng là khác định nghĩa.
- Ghi danh sách khuôn đang dùng ở từng site và ngày đổi khuôn vào cùng một sổ; khi một site đổi khuôn, chuỗi số đọc của site đó cần chú thích.
- Kiểm sau mỗi lần đổi khuôn bằng cách tự mở một bài, đọc tới cuối và xem đủ bốn mốc có được ghi không. Sự kiện im lặng biến mất là lỗi phổ biến nhất sau khi sửa giao diện.
Khi có cấu hình chung, câu hỏi “bài hướng dẫn ở site này có được đọc trọn như bài hướng dẫn ở site kia không” mới trả lời được bằng số thay vì bằng cảm giác.
Hỏi đáp
Thời gian tương tác bao nhiêu là tốt cho một bài kiến thức?
Không có một con số chung. Thời gian phù hợp phụ thuộc độ dài bài và câu hỏi người đọc mang tới. Cách so có ý nghĩa là tỷ lệ giữa thời gian tương tác trung vị và thời gian đọc kỳ vọng của chính bài đó, rồi so giữa các bài cùng loại trong cùng site.
Mục lục bấm được ở đầu bài có làm giảm độ cuộn không?
Thường có, vì người đọc nhảy thẳng tới mục cần thay vì cuộn qua từng mục. Đó không phải tín hiệu xấu. Khi thêm mục lục, theo dõi thêm số lần bấm vào từng mục: nó cho biết phần nào của bài được tìm đến nhiều nhất, thông tin còn giá trị hơn độ cuộn.
Có nên chia bài dài thành nhiều trang để tăng lượt xem không?
Không nên. Chia trang làm tăng lượt xem nhưng làm người đọc mất mạch, tải chậm hơn trên điện thoại và thường bị coi là cách làm phồng số. Nếu bài quá dài cho một câu hỏi, cân nhắc tách thành hai bài trả lời hai câu hỏi khác nhau, mỗi bài trọn vẹn.
Làm sao đo độ cuộn theo thân bài thay vì theo cả trang?
Đặt các điểm đánh dấu vô hình trong khuôn trang bài viết, ví dụ ở cuối mỗi mục lớn và ở cuối phần thân bài, rồi ghi sự kiện khi điểm đó hiện trên màn hình. Với hệ dùng chung khuôn, sửa một lần là áp cho mọi site, và số các site so được với nhau.
Video hay âm thanh trong bài có làm sai thời gian đọc không?
Có thể. Người đọc mở video rồi chuyển tab vẫn đang nghe, nhưng thời gian tương tác dừng đếm; ngược lại người xem video trong trang được tính là đang đọc. Với bài có video, đo riêng số lần phát và thời lượng xem, đừng trộn vào tỷ lệ đọc của phần chữ.
Nên xem số liệu đọc theo ngày hay theo tháng?
Với site nhỏ và bài kiến thức, theo tháng hoặc theo quý là hợp lý vì số lượt mỗi bài mỗi ngày quá ít để kết luận. Theo ngày chỉ hữu ích khi theo dõi một thay đổi khuôn vừa áp dụng hoặc một bài đang được chia sẻ mạnh.
- thời gian đọc
- thời gian tương tác
- độ cuộn trang
- scroll depth
- engagement time
- đo mức độ đọc
- thời gian trên trang
- đọc lướt
- bài viết dài
- chỉ số tương tác